دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٦٢٨ - و يا اكثر از آن و اقل از

درجات و دقائق دائره شمرده ايم به دو نقطه - ا ب - منتهى شده ايم , و آندو را به خط طولى موازى نصف النهار وصل كرده ايم , بعد از آن به قدر تفاوت ثانى كه ماب ين العرضين است از دو نقطه - ق غ - كه دو نقطه مشرق و مغرب اعتدال اند از دائره شمرده ايم به دو نقطه - ه ر - منتهى شده ايم , و آن دو را نيز به خط عرضى موازى خط اعتدال وصل كرده ايم اين دو خط در نقطه - ى - تقاطع كرده اند پس از مركز دائره به آن نقطه تقاطع خط - ط ى - را وصل كرده ايم و آن خط سمت قبله بلد مذكور است .

( شكل شماره ٨٦ )

ج - اگر بلد شمالى باشد و هر يك از طول شرقى و عرض آن كمتر از طول مكه و عرض مكه باشد , مكه در جانب شمال شرقى بلد مفروض واقع است . پس به همان سبك مذكور از دو نقطه شمال و جنوب دائره بقدر تفاوت بين الطولين بسوى مشرق , و از دو نقطه مشرق و مغرب دائره بسوى شمال به قدر تفاوت بين العرضين , درجات و دقائق را مى شماريم و عمل را تمام مى كنيم .

مثال : ( ش ٨٧ ) كانوKano ) ) از بلاد نيگورياNigeria ) ) , عرض شمالى آن ١١ درجه و ٣٤ دقيقه و طول شرقى آن ٩ درجه و ١٢ دقيقه پس تفاوت مابين الطولين ٣٠ درجه و ٣٨ دقيقه , و تفاوت مابين العرضين ٩ درجه و ٥١ دقيقه است .

( شكل شماره ٨٧ )