دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٣٤ - مسائلى رياضى و هيوى

ميزان حاصل ضرب بود ضرب درست باشد , و اگر مخالف ميزان حاصل ضرب بود خطا بود . و اگر از احد المضروبين بعد از طرح نه نه هيچ باقى نماند بايد كه از حاصل ضرب نيز هيچ باقى نماند تا عمل درست باشد و الا خطا بود .

حالا كه سخن از ميزان بميان آمده و ميزان ضرب دانسته شد , شايسته است كه به ميزان اعمال ديگر نيز آگاهى بدست آيد . بدان كه در خواص عدد نه سخن بسيار است , و آنچه كه اكنون ما را بكار آيد اين است كه در ميزان اعمال رياضى عدد نه را بدين جهت اختصاص داده اند كه همه عشرات و مئات و غيره را چون نه نه اسقاط نمائيم صورت اصلى او برقرار ميماند , مثلا از پنجاه بعد از اسقاط نه نه باز پنج كه صورت پنجاه است باقى ماند , و همچنين از شصت بعد از اسقاط نه نه شش كه صورت اصلى اوست باقى مى ماند , و بر اين قياس اعداد ديگر .

در رساله فارسى حساب ياد شده در ميزان قسمت گويد : ميزان قسمت چنان بود كه ميزان خارج قسمت را در ميزان مقسوم عليه ضرب كنيم و بروى ميزان باقى را زياده كنيم اگر چيزى باقى مانده باشد , و از وى نه نه طرح كنيم باقى مى بايد كه مناسب ميزان مقسوم بود , و اگر از مقسوم عليه يا خارج قسمت بعد از طرح نه نه هيچ باقى نماند بايد كه ميزان مقسوم مناسب ميزان باقى از قسمت باشد , و اگر از باقى قسمت چيزى باقى نمانده باشد بايد كه از مقسوم نيز بعد از طرح نه نه هيچ باقى نماند تا عمل صحيح باشد و الا خطا بود . انتهى .

بدان كه هرگاه عددى در خودش ضرب شود , آن عدد مضروب را جذر يا قوت