دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٥٥ - رساله( كل فى فلك يسبحون) در بيان فلك

جا كرد كه شهر رمضان ثلاثون يوما لا ينقص ابدا , و به مفاد اولى آن توجه نشده است . روايت شعيب از پدرش از امام صادق عليه السلام كه در تهذيب و من لايحضر روايت شده است , ذيل آن اين است( : و شهر رمضان ثلاثون يوما , و شوال تسعة و عشرون يوما , و ذوالقعدة ثلاثون يوما , فالشهر هكذا ثم هكذا أى شهر تام و شهر ناقص , و شهر رمضان لا ينقص أبدا ) ( انتهى ملخصا ) اين نقل نص صريح در گفتار ما است .

متأسفانه جناب شيخ طوسى هم در تهذيب و استبصار بدين نكته شريف علمى اشارتى ننموده است , و روايات سى روز را به وجوهى ديگر رد كرده است .

شهور وسطى يك روش و نظام رياضى است كه در جداول زيجات تنظيم مى شود , سپس محاسب مستخرج از اين نظم خاص ازياج , هلال واقعى خارجى را با در نظر گرفتن تعديلات و كسور و كبيسه و سائر احوال مقرره در نزد عالم بدانها , استخراج مى كند , يعنى ماه نجومى مقدمه براى دانستن ماه واقعى خارجى است .

غربيها زيج را( لا تابل) گويند , و به عربى( جدول) خوانند . شهيد اول محمد مكى در رؤيت هلال صوم لمعه فرموده است( : و لا عبرة بالجدول) , و شهيد ثانى زين الدين در شرح آن فرموده است :

( و هو - أى الجدول - حساب مخصوص مأخوذ من تسيير القمر , و مرجعه إلى عد شهر تاما " و شهر ناقصا في جميع أيام السنة مبتدأ بالتام من المحرم) . . . .

اين هر دو بزرگوار در اين مطلب بسيار بدرستى حق آن را اداء كرده اند , و به مشرب عالم محقق در علم هيأت سخن گفته اند . چه بسيار كسانى كه از حليت علم هيأت عارى بوده اند در بيان جدول و عبارات مسائل اشباه و نظائر آن به پندارهاى نادرست خود حرفهاى بى اساس زده اند كه اعراض از تعرض بدانها را اولى ديده ايم . اگر كسى خبره در علم و فن و صنعتى نيست دغدغه و وسوسه اى در مسائل و مبانى آن بنمايد , قول او مقبول نيست .

چنان كه هيچ اهل فن به سخن نا اهل آن اعتبار نمى دهد . مثلا اگر غير نحوى