دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٥٣ - رساله( كل فى فلك يسبحون) در بيان فلك

اما بحث از افلاك در الهيات فلسفه يكبار در پيدايش كثرت از وحدت حقه حقيقيه پيش آمده است , و يكبار در ربط حادث به قديم و متغير به ثابت , و يكبار در نفوس فلكى و غايات آنها كه ورود در بحث هر يك را رساله اى جداگانه بايد . و لكن هيچيك از اين مسائل , برهان قاطع بر وجود واقعى آسمان جسمانى اعنى فلك مجسم نيست .

علاوه اين كه مباحث پيرامون افلاك در الهيات فلسفه پس از فراغ اثبات و اذعان به ثبوت آنها در طبيعيات است , و آگاهى حاصل شده است كه نحوه اثبات آنها در طبيعيات چگونه بوده است .

فلك هفتم :

به عنوان تنظير گوييم : تميز ميان فلك رياضى و فلك مجسم چون تميز ميان ايام ماه نجومى يعنى ماه اصطلاحى وسطى معمول در جداول ازياج , و عدد ايام ماه حقيقى خارجى از هلال تا هلال است كه عدد ماه وسطى در جداول زيجات هميشه ثابت است , اما عدد ماه هلالى گاهى سلخ دارد يعنى سى روز است كه ماه كامل است , و گاهى سلخ ندارد يعنى بيست و نه روز است كه ماه ناقص است . و ممكن است كه ماه هلالى واقعى تا چهار ماه متوالى سى روز آيد و تا سه ماه متوالى بيست و نه روز . و به عبارت صاحب زيج بهادرى كه گويد :

( اهل شرع ماههاى اين تاريخ را از رؤيت هلال تا رؤيت هلال ديگر گيرند , و آن از سى روز هرگز زياده نباشد , و از بيست و نه روز كمتر نبود , و ممكن است كه تا چهار ماه متوالى سى روز سى روز آيد و زياده نى , و تا سه ماه متوالى بيست و نه روز بيست و نه روز مى تواند شد و زياده نى . توضيحش به حسب مقام اين كه . . ) . . ( زيج بهادرى - ط ١ هند - ص ٥٠ و ٥١ )

ماه مبارك رمضان مانند ماههاى ديگر گاهى سى روز است و گاهى بيست و نه روز . شهر رمضان شهر من الشهور يصيبه ما يصيب الشهور من الزيادة و النقصان فصوموا للرؤية و أفطروا للرؤية , كه از امام ابوالحسن الرضا - عليه السلام - در تهذيب شيخ