دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٦٢ - ترسيم صورت دائره هنديه و بيان آن

نقطه تقاطع خواهند كرد , و چون بين دو نقطه تقاطع آن دو را به خطى مستقيم وصل كنند موضع تقاطع اين خط با محيط دائره نخستين كه دائره هنديه است از دو جانب يكى نقطه - ب - , و ديگرى نقطه - د - خواهد بود كه - ب - در منتصف قوس - اب ح - واقع شده است , و - د - در منتصف قوس - ادح - .

( شكل شماره ٨٠ )

اين طريق را ابوريحان بيرونى در افراد المقال آورده است , و به بلس يونانى Paulos) - ص ١٣٣ ترجمه تاريخ الحكماء قفطى ط ١ ) و به بجيانند با ناريسى نسبت داده است .

( افراد المقال في امر الضلال ط حيدرآباد ص ١٠٦ و ١٠٧ )

شبيه اين عمل را اقليدس در شكل اول مقاله أولاى اصول براى تحصيل مثلث متساوى الأضلاع بكار برده است , زيرا كه هرگاه هر يك از - ا و - ح و - به خط مستقيم وصل شوند , مثلث - ا ح و - متساوى الاضلاع حاصل خواهد شد . نريد أن نرسم مثلثا متساوى الاضلاع على خط محدود الخ . و اين شكل ابسط اشكال هندسى است كه نخستين شكل اصول است .

اين بود مطالب اصيلى كه در صنعت دائره هنديه دانستن آنها ضرورى است . براى تحصيل خط نصف النهار شروطى را بايد بكار برد تا عمل مطابق با واقع صورت پذيرد , يعنى كه خط زوال به حقيقت در سطح نصف النهار بوده باشد , درس بعد در بيان اين شروط است .