دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٩١ - در پيرامون تعديل النهار

در بيان بعضى از عبارات او گوييم :

قوله( : هر آينه مثلثى بزرگ حادث شود بدستور سابق) . . . شكل ٧٥ را با شكل ٧٤ مقايسه بفرماييد , در شكل ٧٤ قوس - د ب - از دائره ميل قاعده مثلث بزرگ بوده است , و لكن در شكل ٧٥ قوس ده كه سعه مغرب است يعنى قوسى از دائره افق مايل است قاعده مثلث بزرگ است . و ديگر اين كه در شكل ٧٥ تمامت مثلث بزرگ زير افق است بخلاف شكل ٧٤ , و باقى عبارات بمقايسه معلوم گردد .

( شكل شماره ٧٥ )

قوله( : و مجموع اين قوسين تعديل النهار باشد) . . . اين مطلب همانست كه در تبصره اوائل درس ٦٦ گفته ايم . و همچنين عبارت ديگر وى در فرض بروج جنوبى كه گفت پس مجموع قوسين تعديل النهار بود بحسب حقيقت و ليكن بحسب اصطلاح تعديل النهار بيكى از اين قوسين اطلاق نمايند .

اما آن كه در فرض بروج جنوبى گفته است و چون تفاوت نهاريه اين قوس منقحا معلوم نمى گردد الخ , و پس از آن تعريف قوشچى را بر آن مبتنى كرده است , و سپس نظرى كه در تشابه قوسين داده است , همگى مورد تأمل است . وجه آن بدانچه در درس ٦٤ و ٦٥ در تعديل النهار و در درس ٦٦ در تشابه قوسين گفته ايم دانسته مى شود فتدبر حق التدبر . و مطلب حق آنست كه در آخر گفت([ : إلا آنكه