دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨١٨ - قطب مغناطيسى و قطب جغرافيائى زمين , و قطبنما و قبله نما

سرج . ك . راس , در موضعى با مختصات جغرافيائى ٥١ ٧٠ عل ( ‌ عرض شمالى ) , و ٤٦ ٩٦ طغ ( ‌ طول غربى ) معين شد . در ١٩٤٨ در موضعى با مختصات جغرافيائى ٧٣ عل , و ١٠٠ طغدر جزيره پرينس آوويلز ( كانادا ) تخمين گرديد , و در ١٩٦٠ موضع تخمينى آن داراى مختصات ح ٧٥ علو ١٠١ طغ بود .

نخستين كسانى كه به قطب جنوب مغناطيسى زمين رسيدند ( ١٩٠٩ ) سرت . و . ١ . ديويد و سرد . ماسن بودند , كه وضع آن را در جنوبگان در موضع احتمالى ٢٥ ٧٢ عح و ١٦ ١٥٥ طش تخمين كردند . در ١٩٦٠ موضع تخمينى آن نزديك ٦٧ عجو ١٤٣ طش بوده است . از اين خاصيت كه يك عقربه مغناطيسى كه در حركت آزاد است در امتداد ميدان مغناطيسى زمين قرار مى گيرد در جهتيابى استفاده مى شود]( . ( دائرة المعارف فارسى - ط ١ - ص ٢٠٦٣ - ٢٠٦٥ ) .

تنبيه :

دانسته شد كه زمين داراى خاصيت مغناطيسى است , و هر نقطه از سطح زمين را كه در آنجا ميدان مغناطيسى زمين امتداد قائم دارد يك قطب مغناطيسى زمين نامند . و قطب را اهميتى است كه خاصيت مغناطيسى در آن متمركز يا اشد است چنان كه استعمال قطب در موارد و موضوعات ديگر نيز مفيد همين معنى است .

و نيز دانسته شد كه بنا بر قاعده جذب و دفع قطبهاى مغناطيسى , آن قطب مغناطيسى زمين را كه در نيمكره شمالى است بايد قطب جنوب مغناطيسى زمين خواند زيرا قطب شمال عقربه هاى مغناطيسى را جذب مى كند . لذا مى بينيد كه در كتب مربوطه مى گويند قطب شمال مغناطيسى در نزديكى قطب جنوب جغرافيائى , و قطب جنوب آن در نزديكى قطب شمال جغرافيائى قرار دارد . و گاهى هم مراعات اين اصطلاح خاص نشده است و هر يك از قطب مغناطيسى به اسم قطب جغرافيائى هم جوارش نام برده شده است .

و ديگر اين كه مقدار مختصات جغرافيائى اين دو قطب مغناطيسى - اعنى