دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨٠٠ - قطب مغناطيسى و قطب جغرافيائى زمين , و قطبنما و قبله نما

درس ١١١ : قطب مغناطيسى و قطب جغرافيائى زمين , و قطب نما و قبله نما

اين درس دنباله درس پيش است . چنان كه در درس قبل گفته ايم معرفت به قطب جغرافيائى و قطب مغناطيسى زمين , براى تحصيل خط نصف النهار حقيقى كه در امتداد قطب شمال و جنوب جغرافيائى است نه مغناطيسى اهميت بسيار بسزا دارد . و براى بدست آوردن قوس انحراف قبله بلاد و خط سمت قبله , بايد توجه داشت كه شمال و جنوب مغناطيسى با شمال و جنوب جغرافيائى اشتباه نشود . اغلب و اكثر مردم بدين مطلب اهم توجه ندارند . جاى بسى شگفتى است كه چگونه جناب علامه حيدرقلى سردار كابلى - قدس سره الشريف - كه خود استاد متبحر در علم فلك و رياضيات عاليه بوده است , در رساله گرانقدر( تحفة الاجله في معرفة القبلة ) بدان اشارتى نفرموده است . اكنون در ده شماره در بيان برخى از عبارات كتاب ياد شده در درس قبل گوئيم :

١ - آن كه گفته است( : و از جمله آلات مصنوعه) . . . آنچه كه در تعريف دستگاه قطب نما آورده است , بيان صورت صنعت يك نوع آنست . قطب نما را انواع گوناگون است بدين معنى كه به اشكال مختلف ساخته شده است , چنان كه در حدود ده نوع صنعت قطب نما در تصرف راقم است يك نوع آن به نام( آيينه گيتى نم ا) است كه در درس نود و پنجم آن را وصف كرده ايم . و عمده در انواع قطب نما , عقربه مغناطيسى است كه بر صفحه اى مدرج نصب شده است بگونه اى كه بر آن دور مى زند و در حالت سكون يك سر آن به سمت قطب شمال مغناطيسى , و سر ديگران به سمت قطب جنوب مغناطيسى خواهد بود . اين عقربه