دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٤٢ - رساله( كل فى فلك يسبحون) در بيان فلك

ناميده مى شود . و حقا " تعبير به فلك شيواتر از تعبير به لفظ مدار و خط سير و مانند آنها است كه امروز در سر زبانها است .

فاضل خاورشناس نلينو ايتاليائىNallino ) ) در كتاب ارزشمند و سودمندش به نام( علم الفلك) گويد :

[ هذا - أى الفلك - اصطلاح كل فلكيى العرب و لا أستحسن لفظ( مدار) الوارد في كتب بعض الحديثين المقلدين لاصطلاحات الافرنج بلا لزوم , و المدارات عند العرب هى الدوائر المتوازية لدائرة معدل النهار] . ( ص ٢١ - ط ١ روما )

يعنى من همان لفظ فلك را كه در كتب و اصطلاح دانشمندان فلكى آمده است بكار مى برم , و لفظ( مدار) را كه امروز پيروان اصطلاحات فرنگ در كتاب آورده اند دوست ندارم . مدارات دوائر متوازى با دائره معدل النهارند .

اين گفتار نلينو بسيار استوار است . لفظى بدين كوتاهى و شيوايى و مشهور و معروف در كتب علمى , و سائر و دائر در السنه علماى فلكى , و رائج و دارج در محاورات همگى به نام فلك را چرا به اصطلاح ديگر تبديل كنيم و يا تغيير دهيم .

لطيفه اى قرآنى در سير دورى كواكب :

قرآن كريم سير كواكب را چنين تعبير فرمود :

( و هو الذى خلق الليل و النهار و الشمس و القمر كل في فلك يسبحون ) . ( انبياء ٣٦ )

( كل فى فلك) از دو طرف( كل في فلك) است كه در اشارت به حركت استدارى و سير دورى كواكب تعبيرى شگفت است . چنان كه در سوره مؤمن قرآن , خداى سبحان ذات خود را چنين ستوده است : ( رفيع الدرجات ذوالعرش) ( آيه ١٧ ) . كلمه مباركه رفيع به حساب جمل ابجدى]( ٣٦٠ )] است , محيط دائره به ٣٦٠ قسم متساوى قسمت مى شود , و هر قسم را درجه مى نامند و جمع آن درجات است كه رفيع الدرجات است .

علاوه اين كه كلمه رفيع ايمائى بر افلاك برافراشته اجرام علوى - كه همان مدارات آنهايند - دارد , همان گونه كه در آيه ديگر فرمود : ( الله الذى رفع السموات بغير عمد ترونها) ( رعد آيه ٣ ) .