دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٨٢٢ - قطب مغناطيسى و قطب جغرافيائى زمين , و قطبنما و قبله نما

باشد خط سمت قبله را به آسانى مى شود مشخص كرد .

بدان كه اصرار و ابرام ما در عدم اعتماد به قطب نما , مربوط به قطب نماهاى معمولى و قديمى است كه عقربه آنها به سمت قطب مغناطيسى زمين قرار مى گيرد , و با اين خط سمت مغناطيسى با توجه به مقدار درجات انحراف مكه از جنوب يا شمال , خط سمت قبله مشخص نمى شود , زيرا كه آن درجات از جنوب و شمال جغرافيائى است نه مغناطيسى . مثلا " همان قطب نما به نام( آيينه گيتى نما) كه وصف آن در درس ٩٥ گفته آمد , درجات انحراف بسيارى از بلاد در درون و بيرون آن حك شده است كه پس از قرار عقربه قطب نما بدان مقدار از نقطه جنوب يا شمال بسوى مغرب يا مشرق , نقطه سمت قبله و خط سمت آن خواهد بود , و حال اين كه دستورى ناتمام است زيرا كه عقربه قطب نما به سمت قطب مغناطيسى است نه به سمت قطب جغرافيائى , و چه بسيار از بلاد و نقاط كه داراى زاويه انحراف مغناطيسى بوده باشند , و قطب شمال مغناطيسى متجاوز از يكهزار ميل در جنوب قطب شمال جغرافيائى از آن فاصله دارد , و محل فعلى آن تقريبا " در ٧٣ درجه عرض شمالى و صد درجه طول غربى گرينويچ واقع شده است كه در نتيجه در نقاط مختلف زمين انحرافاتى به مقدار صفر تا ١٨٠ درجه شرقى يا غربى بين دو جهت جغرافيائى و