دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٨٠ - تحصيل مقدار طول جغرافيائى بلاد به سه طريق

است]( يعنى عرض صاحب گنج محل رصد زيج بهادرى ٢٤ درجه و ٤٨ دقيقه است , و شمالى است , و همين مقدار را در صفحه ٣٩٢ زيج مذكور در تعيين اطوال و عروض بلاد آورده است , و لكن در صفحات ٣٦٥ و ٣٦٦ و ٣٦٧ كه جداول مطالع البروج , و ساعات نصف النهار و كهرى هاى تمام روز به افق بلده صاحب گنج موضع رصد است عرض آن را - كه ( جه ) مح ( قه ) - ( ٤٨ ٢٥ ) آورده است . البته يكى از اين دو ناصواب است و سهو از كاتب است و در غلطنامه هم نيامده است , و در جامع بهادرى هم در طول و عرض مرصد مذكور چيزى نيافته ايم .

جناب سردار كابلى در( تحفة الاجله في معرفة القبلة) عرض شهر( گيا) را كه مرصد صاحب گنج در آنجا واقع بود چنين آورده است[ : كيا من بلاد الهند ب , العرض ش : ( ٢٤ ( جه ) ٤٨ ( قه] و لفظ ب اشاره است به اين كه طول و عرض جغرافيائى بلد تقريبى است , چنان كه پيش از جدول طول و عرض بلاد تحفه تنصيص فرموده است . به صفحه ٥٤١ و( ٥٤٨ دروس معرفة الوقت و القبلة) رجوع بفرمائيد .

و نيز آن جناب ( مرحوم سردار كابلى ) در تعليقه اى بر صفحه ٣٩٢ زيج بهادرى كه به خط مباركش در تصرف راقم است فرموده است :

[ صاحب گنج محل رصد واقع است در بلده گياه از بلاد بنگاله كه در جنوب مغرب بهار به مسافت ٤٣ ميل انگليسى واقع است . طول گيا از گرينوش فه ط لو ثانيه ( ٨٥ ٩ ٣٦ ) شرقى , و عرض گيا شمالى كد مط حثانيه مى باشد ( ٢٤ ٤٩ ٣ ) . و طول بهار شرقى فه لح مح ثانيه ( ٨٥ ٣٨ ٤٨ ) , و عرض بهار كه به لا ثانيه شمالى است ( ٢٥ ١٥ ٣١ ) , چنانچه از تقويم البلدان الكساندر كت جانستن انگليسى استخراج نموده ام] .

بنابراين بايد( كد) صحيح باشد و( كه) اشتباهى از كاتب .

اهتمام ما به عبارات زيج بهادرى بدين سبب است كه در بعد تعليم و تدريس استخراجات فلكى در اين دروس از اين زيج صورت مى گيرد . و اين فقير نيز كه در