دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٦٩٥ - تحصيل سمت قبله آفاق از طريق اخراج عمود بر خط نصف النهار

طولش بيشتر از طول مكه است , و هم عرضش بيشتر از عرض مكه و در جهت نيز با او موافق , لاجرم مكه در جهت جنوب غربى قم خواهد بود .

حالا مطابق دستور فوق گوييم : در ( ش[ ( ٩٤ ا ب] خط نصف النهار كه آن را با يكى از طرق فن خواه دائره هنديه و خواه غير آن تحصيل كرده ايم . و( ا) نقطه جنوب , و( ب) نقطه شمال به وضع طبيعى جغرافيائى مرسوم بر سطح ارض موزون .

و( اح) را از جهت غرب بر منتهاى جنوبى خط نصف النهار كه نقطه( ا) است عمود كرده ايم , پس زاويه( ب ا ح) قائمه خواهد بود .

و در درس ٢٦ دانسته ايم كه درجات عرض بلد را از دائره نصف النهار بدست مى آوريم , پس تجزيه( ا ب) به اجزاى متساوى به منزلت متدرج نمودن دائره نصف النهار به درجات متساوى است .

( شكل شماره ٩٤ )

و نيز در درس ٤٠ دانسته ايم كه درجات طول بلد را از دائره استواء - خواه استواى سماوى كه معدل النهار است , و خواه استواى ارضى كه خط استواء است - تحصيل مى كنيم , پس تجزيه( اح) به اجزاى متساوى به مثابت متدرج نمودن