دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٦٥ - رساله( كل فى فلك يسبحون) در بيان فلك

٧ - در علم هيأت براى تسهيل تعليم و تعلم , و تفهيم انواع حركات كواكب , افلاك مجسمه يعنى آسمانهاى جسمانى تصوير شده است , و از آن تعبير به( هيئت مجسمه ) مى شود .

٨ - فرضيه( افلاك مجسمه) علم هيئت , در كتب فلاسفه رسوخ كرده است و مأخذ عقيدت فلكى جسمانى فلاسفه شده است .

٩ - در طبيعيات فلسفه براى اثبات مشخص و محدد جهات طبيعى علو مطلق و سفل مطلق , فلكى مجسم قائل شده اند , و آن را( محدد الجهات) ناميدند .

١٠ - با محقق بودن قوه جاذبه زمين نيازى براى اثبات فلكى مجسم به نام محدد الجهات نيست .

١١ - ثابت بن قره كه از دانشمندان رياضى و هيوى بزرگ پيشين است , به چند قرن قبل از اسحاق نيوتن , قائل به قوه جاذبه زمين بوده است .

١٢ - پيشينيان قائل به حركت وضعى و انتقال زمين بوده اند , و كپرنيك و گاليله بدان متفرد نبوده اند .

١٣ - در طبيعيات فلسفه براى اثبات مبادى حركات گوناگون , قائل به افلاك مجسمه شده اند .

١٤ - دانشمند هيوى اگر چه زمين را متحرك بداند بايد در مقام اعمال رصدى آن را ساكن فرض كند تا حركات و اوضاع كواكب را نسبت بدان بدست آورد .

١٥ - توهم گشتن كرات كواكب به گرد كره زمين چنانست كه كسى تخيل كند به مثل كوهى مجذوب دانه خردلى است و به گرد او مى كردد , و عكس آن را غلط بداند .

١٦ - در جوامع روائى , اطلاق فلك در ملكوت عالم نيز بكار رفته است , چنان كه سماء - يعنى آسمان - در قرآن و خبر به معنى مطلق بلندى آمده است خواه طبيعى و خواه مافوق طبيعى .

١٧ - دائره نصف النهار در روايت هم تعبير به فلك شده است و هم به حلقه .

١٨ - فلك به مجموع هيأت عالم جسمانى نيز اطلاق شده است , و در روايت نيز .