روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٢ - ترجمه

پيش رفت از انفاق و خشم فروبردن [١]و عفو بكردن احسان است،هركه اين كند محسن باشد،و خداى تعالى محسنان را دوست دارد.

حسن بصرى گفت:احسان آن باشد كه عام دارى بر همه‌كس از دوست و دشمن و مستحق و نامستحق چون آفتاب و چون باد و باران،سفيان ثوري گفت:

احسان آن باشد كه به آن‌كس احسان كنى كه با تو اساءت كند،كه احسان كردن با آن‌كه با تو احسان كرده باشد مكافات بود،سرىّ السّقطي گفت:احسان آن باشد [٢٦٣-ر]كه در اوقات امكان به جاى آرى [٢]و فرصت نگاه‌دارى،و اين معنى بعضى شعرا نظم كرد:

ليس في كلّ ساعة و أوان يتهيّأ صنايع الاحسان
فاذا امكنت تبادرت فيها حذرا من تعذّر الامكان
أنس مالك روايت كند كه رسول-عليه السّلام-گفت:شب معراج كوشكهايى ديدم در اعلا درجات بهشت،جبرئيل را گفتم:اين كه راست؟گفت:للكاظمين [٣]الغيظ و العافين عن الناس و المحسنين [٤]،آنان راست كه خشم فروبرند و عفو بكنند و احسان كنند.

و در خبر مى‌آيد كه:زين العابدين-عليه السّلام-و در دگر روايت كاظم موسى بن جعفر-عليهما السّلام-دست مى‌شست،و غلام آب بر دست او مى‌ريخت،مشغول شد،گوشۀ ابريق بر سر او آمد.او به غلام برنگريد،غلام گفت: وَ الْكٰاظِمِينَ الْغَيْظَ، گفت:

كظمت غيظي، خشم فروبردم [٥]،گفت: وَ الْعٰافِينَ عَنِ النّٰاسِ ،گفت:

[عفوت عنك] [٦]،عفو بكردم از تو،گفت: وَ اللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ [٧]،گفت:

اعتقتك ،آزادت كردم [٨].

قوله: وَ الَّذِينَ إِذٰا فَعَلُوا فٰاحِشَةً [٩]،عبد اللّه مسعود گفت:سبب نزول آيت آن