روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٥ - ترجمه

در شر گفت: وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيٰانِهِمْ يَعْمَهُونَ [١]،و قوله: وَ نَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذٰابِ مَدًّا [٢].

و قولى ديگر آن است كه:هر دو لغت است به معنى واحد.

بِثَلاٰثَةِ آلاٰفٍ مِنَ الْمَلاٰئِكَةِ ،از سه تا ده معدود مجموع باشد و مجرور به اضافه، و از يازده تا نود و نه موحّد باشد و منصوب بر تميز،و از صد تا هزار و بالاى آن موحّد و مجرور باشد به اضافه.و«من»تبيين راست.

ابن عامر و حسن و مجاهد و طلحة بن مصرّف و عمرو بن ميمون خوانند:

«منزّلين»،بتشديد على تكثير الفعل،بيانه قوله: وَ لَوْ أَنَّنٰا نَزَّلْنٰا إِلَيْهِمُ الْمَلاٰئِكَةَ [٣].و ابو حياة خواند:«منزلين»بكسر«زا»و تخفيف،يعنى منزلين النّصر على المؤمنين،و باقى قرّاء خواندند:«منزلين»چنان كه مفعول باشد من الانزال،بيانه قوله: وَ أَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْهٰا [٤]...،و قوله: لَوْ لاٰ أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلاٰئِكَةُ [٥].

و«انزال»و«تنزيل»نقل چيز [٦]باشد من علو الى سفل،از جهت علو به سفل، آنچه از بالا فرود آرد [٧]انزال گويند كانزال المطر،و انزال آب مرد براى آن است كه:

يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرٰائِبِ [٨] ،هم از بالا فرود مى‌آيد.

بَلىٰ إِنْ تَصْبِرُوا ،آنگه گفت:اگر صبر كنى [٩]بر جهاد و متابعت فرمان خداى و فرمان رسول-عليه السّلام-كنى [١٠]،نيز شما را مدد فرستد به پنج هزار.گفتند آن‌كه [١١]:

أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلاٰثَةِ آلاٰفٍ ،روز بدر بود،و اين وعده مشروط به صبر و تقوى،كه اگر بر اوامر خداى صبر كنى [١٢]و از معاصى اتّقا و اجتناب كنى [١٣]روز احد بود،شرط به جاى نياوردند،خداى تعالى نفرستاد-چنان كه گفته شد.

و قوله: وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هٰذٰا ،در او دو قول گفتند:يكى آن‌كه من سرعتهم و [١٤]وجههم و جهتهم الّتي قصدوا اليها،اگرچه [١٥]برفور و تعجيل با شما گردند،يعنى