مفارقت كرده است،و رحم بريده است و حرم رها كرده است،و دين ما قديم است و دين او محدث است،ما به حق اولى‌تريم يا او؟كعب گفت:شما به حق اولى‌تريد، [و دين شما] [١]از دين محمّد بهتر است،خداى تعالى اين آيت فرستاد: أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتٰابِ ،إلى قوله: وَ يَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هٰؤُلاٰءِ أَهْدىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلاً ،گفت:با آن‌كه به جبت و طاغوت ايمان مى‌دارند كافران را مى‌گويند:راه شما در دين راست‌تر است از راه مسلمانان محمّد و اصحابش.و نصب«سبيلا»بر تمييز [٢]است،چنان كه فلان أحسن منك وجها.

أُولٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ ،«اولاء»جمع«ذا»باشد على غير لفظه،كالمرأة و النّساء،چون اشارت به جماعتى حاضران باشد،«ها»ى تنبيه در اوّل آرند، گويند:هؤلاء،و چون به جماعتى [٣]غايبان باشد،«كاف»خطاب در آخر آورند، گويند:اولئك،و جمع نكنند ميان هر دو،و لا يقال:هؤلئك.

و بيان كرديم كه«لعن»،ابعاد باشد من رحمة اللّه على وجه العقوبة و الّا مستحق نباشد.حق‌تعالى گفت:ايشان آنانند يعنى حيىّ أخطب و كعب اشرف و آنان كه ذكر ايشان در آيت متقدّم برفت كه:خداى ايشان را لعنت كرده است،و هركه را خداى [٤]لعنت كند تو او را يارى نيابى.اگر گويند:چگونه گفت كه او را يار نيابى با تناصر و تعاون ايشان يكديگر را؟گوييم از اين دو جواب است:يكى آن‌كه ايشان را يارى نبود بر خداى-عزّ و جلّ-كه ايشان را از عقاب خداى برهاند،دگر آن‌كه اگرچه ايشان را ياران بسيار باشند غنا نكنند با لعنت خداى و سخط خداى بر ايشان.

أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ ،«أم»،اين جايگاه منقطع است و معادل الف استفهام نيست و به معنى«بل»باشد،و لكن در او معنى استفهام است [٥]بر وجه تقريع،و گفته‌اند:«ميم»زيادت است و معنى آن است كه:ألهم نصيب من الملك.و وجه اتّصال اين آيت به آيت ديگر آن است كه:آيت دوم كه از پس اين

[١] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٢] .آج،لب:تميز.

[٣] .آج،لب،فق،مر:جماعت.

[٤] .مر+او را.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:باشد.