روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٥ - ترجمه

وَ إِنْ تَكُ ،«نون»به كثرت استعمال ساقط شد،براى آن‌كه جزم در حرف صحيح اسقاط حركت كند،و در معتلّ اسقاط حرف و نون حرفى صحيح باشد،و در قرآن هر دو هست،قال اللّه تعالى إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيراً [١].

عامّۀ قرّاء خوانند [٢]:«يضاعفها»مگر ابن كثير و ابن عامر كه ايشان خواندند:

«يضعّفها»به تشديد بى«الف».حق‌تعالى گفت:من چندان كه مقدار ذرّه باشد ظلم نكنم،و اگر حسنتى باشد مضاعف كنم و دوچندان كنم پس ازآن‌كه يكى را ده بدهم و يكى را هفصد [٣]بدهم.

أنس مالك روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:خداى تعالى حسنات مؤمن را ثواب بازنگيرد به سبب رزقى كه او را داده باشد در دنيا،و امّا كافر حسنات او به رزق برابر كند تا چون با قيامت آيد او را حسنتى نباشد،و اگر اين خبر و مانند اين درست باشد محمول بر آلام و اعواض بود،و إلاّ خداى تعالى به دادن [٤]روزى بر مؤمن و كافر متفضّل است،و از اين جا وصف كرد خود را به رحمان،و كافر را خود حسنتى واقع به موقع قبول نباشد تا ايشان را برآن جزاى باشد از رزق و جز رزق.

و ابو سعيد خدرىّ روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه گفت:روز قيامت چون مؤمنان از دوزخ بگذرند و ايمن شوند،مجادلۀ يكى از شما با صاحبش در دنيا در حقّى كه او را باشد بر او بيش از آن نباشد كه مجادلۀ مؤمنان با خداى در حقّ مؤمنانى كه در دوزخ باشند گويند:بار خدايا!برادران مااند،با ما به قبله نماز كردند و روزه داشتند و حج كردند.اكنون در دوزخ‌اند،بار خدايا!اگر رحمت كنى[٣١٢-پ]و كردم فرمايى ما شفاعت مى‌كنيم.حق‌تعالى گويد:بروى [٥]هركه را شناسى از دوزخ بيارى [٦].ايشان بيايند جماعتى را بينند ايشان را به صورت بازشناسند،بهرى از ايشان را آتش گرفته تا به نيمه ساق و بهرى [٧]را تا به كعب،ايشان را از دوزخ بيرون