وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتٰابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ ،گفت:از اهل كتاب كس هست،و «من»نكرۀ موصوفه است،كه به خداى ايمان دارد [١]و به كتاب شما كه قرآن است ايمان دارد،و به كتاب ايشان كه تورات و انجيل است ايمان دارد. خٰاشِعِينَ ،أى خاضعين متواضعين للّه،و نصب او بر حال است،و براى[آن] [٢]به لفظ جمع گفت كه«من»مجموع المعنى است موحّد اللّفظ،ضمير و صفت او گاه با لفظ برند و گاه با معنى.

لاٰ يَشْتَرُونَ بِآيٰاتِ اللّٰهِ ثَمَناً قَلِيلاً أُولٰئِكَ لَهُمْ ،به طمع حطام دنيا تغيير و تحريف تورات و انجيل نكنند،و آيات خداى را به بهاى اندك بفروشند [٣]،خلاف آنان كه ذكر ايشان برفت كه: يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَ أَيْمٰانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلاً [٤]ايشان آنانند كه مزد ايشان به نزديك خداى ايشان معد و بجارده است [٥]و عن‌قريب به ايشان رسد، كه خداى تعالى سريع الحساب است[٢٨٨-پ].و اختلاف اقوال و احتمال معانى او گفته شد در سورة البقرة.

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا ،اى مؤمنان صبر كنيد [٦]و شكيبايى كاربندى [٧].

حسن بصرى گفت:على دينكم،بر دين صبر كنيد و دين رها مكنيد [٨]در حالتى الشّدّة و الرّخاء،در خوارى [٩]و دشوارى [١٠]،و در سرّاء و ضرّاء.

قتاده گفت:اصبروا على طاعة اللّه.ضحّاك و مقاتل بن سليمان گفتند [١١]:على أمر اللّه،بر [١٢]فرمان خداى.مقاتل بن حيّان گفت:على فرائض اللّه.زيد بن أسلم گفت:على الجهاد.كلبى گفت:على البلاء.

وَ صٰابِرُوا ،عامّۀ مفسّران گفتند:مراد مصابرۀ با مشركان است،براى آن‌كه

[١] .دب،آج،لب،فق،مر:ايمان آوردند.

[٢] .اساس،وز و تب:ندارد،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٣] .دب،آج،لب،فق،مر:نفروشند.

[٤] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٧٧.

[٥] .دب،مر:معد و مهيّاست.

[٦] .صبر كنيد/صبر كنى.

[٧] .دب،مر:كار بنديد.

[٨] .دب،مر:دين از دست مدهى،لب:رها مكنى.

[٩] .دب،مر:در آسانى.

[١٠] .آج،لب،فق،تب:دشخوارى.

[١١] .دب+كه.

[١٢] .اساس،وز:و،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.