روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٣ - ترجمه
سَلاٰمٌ عَلَيْكُمْ بِمٰا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدّٰارِ [١] .
قوله: لاٰ يَغُرَّنَّكَ ،اى محمّد تو را مغرور مكناد [٢]،خطاب با رسول است و مراد امّت [٣]. تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلاٰدِ ،گشتن اين كافران در شهرها.آيت در [٤]مشركان عرب آمد،آنكه از ايشان در نعمت و رفاهيت و حسن تجارت و لهو و بطر و نعمت و ناز بودند،مسلمانان گفتند:أى سبحان اللّه!دشمنان خداى در اين ناز و نعمتند [٥]،و ما از گرسنگى به مرگ مىرسيم،خداى تعالى اين آيت بفرستاد [٦].
فرّاء گفت:آيت در جهودان آمد كه ايشان بازرگانيها كردندى و در شهرها رفتندى،حقتعالى گفت: لاٰ يَغُرَّنَّكَ ،تو را مغرور مكناد گشتن ايشان در شهرها [٧]:
لا يغ [٨]امرءا عيشه
كلّ عيش صائر للزّوال
يعقوب خواند:لا يغرّنك،به«نون»خفيف،و معنى هم آن باشد،قال الشّاعر [٩]:
لا يغرّنك عشاء ساكن
قد يوافي بالمنيّات السّحر
نظيره قوله تعالى: فَلاٰ يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلاٰدِ [١٠]،امروز مىروند تا فردا كه بمانند لا محال كه هركه رود مانده شود،ايشان چندان بروند تا بمانند،و چندان بمانند كه نمانند،بسيار بتازد و بيارد [١١]و بگذارد و بسازد،عاقبت رها كند و ضايع ماند و برود [١٢]:
و يمسى المرء ذا اجل قريب
و فى الدّنيا له امل طويل
و يعجل بالرّحيل و ليس يدري
الى ما ذا يقرّبه الرّحيل
مىرود و نمىداند [١٣]كه به اجل خود مىرود [١٤]:
و انّ امرءا قد سار خمسين حجّة [١٥]
الى منهل من ورده لقريب
[١] .سورۀ رعد(١٣)آيۀ ٢٤.
[٩] [٢] .اساس:مكن و،مر:نكند،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٣] .مر+بود.
[٤] .دب،آج،لب،فق،مر+شأن.
[٥] .مر:نعمت باشند.
[٦] .اساس:فرستاد،با توجّه به وز تصحيح شد.
[١٢] [٧] .تب+شعر.
[٨] .تب:لا يغرّنك.
[١٠] .سورۀ مؤمن(٤٠)آيۀ ٤.
[١١] .دب:بنازد،آج،تب:بيازد،مر:بياورد.
[١٣] .آج،لب،فق،مر:مىروند و نمىدانند.
[١٤] .آج،لب،فق،مر:مىروند،تب+شعر.
[١٥] .آج:منزلا.