روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٨ - ترجمه

النّاس من جهة التّمثال اكفاء ابوهم آدم و الامّ حوّاء
ما ان ترى لهم في اصلهم حسبا [١] يفاخرون به فالطّين و الماء
كلبى گفت:بعضكم من بعض في الدّين و النّصرة،يعنى چون دين يكى باشد تا [٢]ناصر يكديگر باشيد [٣].ضحّاك گفت:يعنى هيچ فرقى نيست در طاعت از ميان مردان[و زنان] [٤]،از روى خلقت يكى‌اند،و از روى طاعت يكى‌اند،و از طريق معصيت يكى‌اند.هركه طاعتى كند،اگر مرد باشد اگر زن ثواب يابد،و اگر معصيتى كند جزا يابد.اگر خداى عفو نكند،اگر مرد باشد اگر زن،اين جا هيچ فرقى نيست،فرق به علم است و[به] [٥]عمل.

امّا علم في قوله: وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجٰاتٍ [٦]...،و قوله: قُلْ هَلْ يَسْتَوِي [٢٨٧-ر] اَلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لاٰ يَعْلَمُونَ [٧].

و امّا عمل في قوله: إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ أَتْقٰاكُمْ ... [٨]،و قوله تعالى: أَمَّنْ هُوَ قٰانِتٌ آنٰاءَ اللَّيْلِ سٰاجِداً وَ قٰائِماً [٩]-الآية.به جاى تسويه فرمود كه:

كأسنان المشط، و به جاى تفاوت فرمود كه:

الناس معادن كمعادن الذهب و الفضة ،معدنهااند چون معدنهاى زر و سيم،چندان تفاوت است كه از زر تا سيم.اين كى بود [١٠]!در عهد رسول اللّه [١١]-عليه السّلام:

اذ النّاس ناس و الزّمان زمان.

امّا امروز،حال چنان است كه آنان كه آن روز ابريز [١٢]بودند امروز ارزيزاند،و آنان كه چيز بودند امروز ناچيزند،آنان كه ذهب[بودند] [١٣]ذاهب شدند و،آنان كه فضّه بودند مفضّض گشتند.