غنيمت،و اين قول قتاده و ربيع است.و ثواب در منافع دنيا مجاز باشد در شرع،و اگرچه در لغت بر اصل باشد. وَ حُسْنَ ثَوٰابِ الْآخِرَةِ ،و در آخرت حقيقت باشد،و حقيقت ثواب نفعى باشد مستحقّ مقرون با تعظيم و تبجيل،به نفع،مباين باشد عقاب را كه مضرّت است،و به استحقاق،مباين باشد تفضّل را،[و] [١]به مقارنت تعظيم و تبجيل،مباين باشد عوض را. وَ اللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ،و خداى تعالى دوست دارد نكوكاران را.

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا ،اى مؤمنان اگر شما فرمان كافران بريد [٢].اميرالمؤمنين -عليه السّلام-گفت:مراد به كافران منافقانند كه مؤمنان را گفتند در غزاة احد كه:با سر دين اوّل شويد [٣]و با نزديكان برادرانتان [٤]شويد [٥].و بعضى دگر مفسّران گفتند:مراد جهودان و ترسايانند،و گفتند:مراد ابو سفيان است و اصحابش. يَرُدُّوكُمْ عَلىٰ أَعْقٰابِكُمْ ،جزاى شرط است. فَتَنْقَلِبُوا [٦]خٰاسِرِينَ ،و نصب «خاسرين»بر حال است،يعنى اگر فرمان ايشان بريد [٧]،ايشان شما[را] [٨]ارتداد و رجوع با كفر فرمايند،آنگه زيانكار شويد.

بَلِ اللّٰهُ مَوْلاٰكُمْ ،«بل»براى اضراب باشد،و اضراب [٩]اعراض باشد از اوّل و ترك ذكر او و اخذ در كلامى نو،تقول:جاءني زيد بل عمرو ذكر زيد رها كردى [١٠]و ذكر عمرو آغاز كردى [١١]. بَلِ اللّٰهُ مَوْلاٰكُمْ ،بل خداى-عزّ و جلّ-موليكم،أى وليّكم و ناصركم و اولى بكم و بولايتكم.و«مولى»بر معانى مختلف آمد،و مرجع معنى در همه با اولى،و گفتند:مراد در آيت ناصر است به قرينه قوله تعالى: وَ هُوَ خَيْرُ النّٰاصِرِينَ ،و«ناصر»را نيز به آن،مولى خوانند كه يكون اولى بنصرة[من ينصره] [١٢]،

[١] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٢] .دب،آج،لب،فق:برى/بريد.

[٣] .دب،آج،لب،فق:شوى/شويد،مر:رويد.

[٤] .دب:برادرتان.

[٥] .دب،آج،لب،فق:شوى/شويد.

[٦] .اساس و وز:فينقلبوا،با توجّه به ديگر نسخه بدلها و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٧] .دب،آج،لب،فق:برى/بريد.

[١٠] [٨] .اساس و وز:ندارد،با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٩] .دب،آج،لب،فق،مر+براى.

[١١] .مر:كرديد.

[١٢] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.