روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠١ - ترجمه
خلاف مىكنند و بازنمايد كه محقّ كيست و مبطل كيست. إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يَهْدِي مَنْ هُوَ كٰاذِبٌ كَفّٰارٌ ،گفت:خداى هدايت ندهد آن را كه دروغزن باشد و كفرانكننده باشد.اين هدايت اين جا،ره نمودن [١]است به ره بهشت و ثواب به قرينۀ كٰاذِبٌ كَفّٰارٌ و به قرينۀ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ ،يوم القيامة،چه اين نيز هم از احكام آخرت است[١٠٥-ر]و اگر بر خذلان و تخليه حمل كنند روا باشد،على طريق الغضب عليه و العقوبة له.
لَوْ أَرٰادَ اللّٰهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً ،آنگه گفت ردّ بر مشركان و جهودان و ترسايان كه گفتند:الملائكة بنات الله [٢]،و ...عُزَيْرٌ ابْنُ اللّٰهِ [٣]و اَلْمَسِيحُ ابْنُ اللّٰهِ [٤]...،فريشتگان دختران خداىاند و عزير و عيسى پسران خداىاند.گفت:اگر خداى خواستى تا فرزندى بگيرد،بگزيدى از آنچه آفريده است آنچه خواستى.آنگه گفت: سُبْحٰانَهُ ! منزّه است خداى-جلّ جلاله- ازآنكه او را فرزند باشد نه به حقيقت و نه به مجاز، هُوَ اللّٰهُ الْوٰاحِدُ الْقَهّٰارُ ،او خداى است يكى بىهمتا و انباز،بىزن و فرزند و مثل و مانند و عزيز و منيع [٥]و قهركنندۀ بندگان به فنا و مرگ.
آنگه گفت: خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ ،آسمان و زمين او آفريد به حق، نه به باطل براى غرضى [٦]صحيح، يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهٰارِ ،شب به سر روز مىآرد [٧].
كتكوير العمامة،چنان كه دستار [٨]لايهها بر لايهها پيچند [٩]،و اين اصل كلمه است،و مثله قوله: يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهٰارَ [١٠]،و اين قول قتاده است.مجاهد گفت:شب در روز آرد و روز در شب آرد.حسن و مقاتل گفت [١١]،معنى آن است كه:آنچه از اين بكاهد در آن فزايد و آنچه از آن بكاهد در آن [١٢]فزايد. وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ ،و آفتاب و ماه
[١] -آج،لب:آنجا راه نمودن.
[٢] -اشاره به فحواى آيۀ:٥٧ سورۀ نحل(١٦)و آيۀ ٣٩ سورۀ طور(٥٢)
[٤] [٣] -سورۀ توبه(٩)آيۀ ٣٠.
[٥] -دا،آج،لب:منيع است.
[٦] -آج،لب:غرض.
[٧] -دا،مىدرآرد،آج،لب:مىدارد.
[٨] -دا:دستار را.
[٩] -اساس:لايها بر بالايها پيچند،كه با توجه به دا تصحيح شد،آج،لب:لايها بر لا پيچند.
[١٠] -سورۀ اعراف(٧)آيۀ ٥٤ و سورۀ رعد(١٣)آيۀ ٣.
[١١] -دا،آج،لب:حسن و مقاتل و كلبى گفتند.
[١٢] -دا:اين،آج،لب:جملۀ اخير را ندارد.