روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦ - ترجمه
بفرستاد تا هارون را برگرفتند و بر محافل بنى اسرايل بگردانيدند تا او مىگفت:ما قتلنى اخى و انّما متّ حتف انفي،برادرم مرا نكشت من به مرگ خود مردم.آنگه فريشتگان او را ببردند و جايى دفن كردند او را كه كس برآن مطّلع نبود.
ابو العاليه گفت:آن بود كه قارون زنى نابكار را به مزد گرفت تا موسى را به زنا تهمت كند [١]و بر او گواهى دهد در روى او.خداى تعالى آن آفت از او بگردانيد و ساحت موسى از آن برى كرد.و قصّۀ آن در سورة القصص برفته است در قصۀ قارون.
يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدِيداً ،گفت:اى مؤمنان گرويدگان از خداى بترسى سخنى كه گويى با سداد گويى.گفتند:يعنى حقّا.عبد اللّه عبّاس گفت:
صوابا.قتاده و مقاتل گفتند:عدلا،مؤرّج گفت:مستقيما.عكرمه گفت:يعنى،قوله:لا اله الّا اللّه،قول سديد،گفتن«لاالهالاّاللّه»است.مقاتل حيّان گفت:سخنى بوجه [٢]گوى در حقّ رسول-عليه السّلام-و زينب بنت جحش و رسول را نسبه [٣]مكنى به چيزى كه لايق نباشد بدو.
يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمٰالَكُمْ ،تا خداى تعالى عملها و كارهاى شما به صلاح بازآورد و گناهانتان بيامرزد.و جزم هر دو فعل جواب امر است.آنگه گفت: وَ مَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ ، هركه طاعت خداى دارد و طاعت رسول، فَقَدْ فٰازَ فَوْزاً عَظِيماً ،ظفر يابد به مراد خود از ثواب، ظفرى بزرگوار.[١١-پ].
إِنّٰا عَرَضْنَا الْأَمٰانَةَ عَلَى السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبٰالِ ،حقتعالى در اين آيت بيان كرد عظم شأن امانت و آنكه او را چه موقع است و تحمّل او سخت است.گفت:ما عرضه كرديم امانت را بر آسمان و زمين و كوهها، فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهٰا وَ أَشْفَقْنَ مِنْهٰا ،ابا كردند ازآنكه برگيرند و ترسيدند از آن، وَ حَمَلَهَا الْإِنْسٰانُ ،و آدمى بر گرفت،و آدمى ظالم و جاهل است.
امّا معنى آيت:بدان كه مفسّران خلاف كردند در اين امانت بيشتر برآنند كه اين تكاليف است كه خداى تعالى خلقان را كرد از اداى عبادات و افتراض طاعات.
مجاهد گفت:امانت فرائض است و حدود كه فرائض [٤]ادا كنند و حدود را تعدّى نكنند.ابو العاليه گفت:مأمورات و منهيّات است.اى،مأمورا بها و منهيّا عنها.زيد اسلم
[١] -دا:زند.
[٢] -دا،آج،لب:بر وجه.
[٣] -دا،آب:نسبة.
[٤] -دا،افزوده:را.