بعضى دگر گفتند:جواب آن است كه، بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا ،دليل مى‌كند بر او، و التّقدير: وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ ،ما الأمر على ما قالوا، بَلِ الَّذِينَ .اين قول قتاده است.فرّاء و زجّاج گفتند:جواب قسم«كم»است،و التّقدير:لكم اهلكنا.لام بيفگندند لطول الكلام،و مثله قوله: قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّٰاهٰا ، [١]و التّقدير،لقد افلح.و بعضى دگر گفتند:جواب قسم است [٢]كه گفت: إِنَّ ذٰلِكَ لَحَقٌّ تَخٰاصُمُ أَهْلِ النّٰارِ [٣]،با آن‌كه بعيد است از اوّل كلام.

آنگه اضراب كرد از اين و گفت: بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقٰاقٍ ،بل كافران در عزت و حميّت و عصيان و مشاقّه‌اند.و«عزّت»،منعت باشد از سر قدرت.و شقاق،مشاقّت باشد و مفارقت كه اين در شقّى باشد و او شقّى [٤]،يعنى، ايشان در جانبى‌اند و رسول در جانبى.

كَمْ أَهْلَكْنٰا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ ،گفت بر سبيل وعظ و تذكر [٥]و بلاغ حجّت:

بس‌كه ما هلاك كرديم پيش ايشان [٦]امّتان را. مِنْ اوّل ابتداى غايت است،و دوّم، تبيين. فَنٰادَوْا ،ندا كردند بر سبيل استغاثه و فرياد خواستن [٧]. وَ لاٰتَ حِينَ مَنٰاصٍ ،و نبود وقت گريختن و خلاص.امّا، لاٰتَ ،در او خلاف كردند،بعضى گفتند:اصل [٨]او«لا»بوده است،«تا»در او زيادت كردند،چنان كه[در ثمّ و] [٩]ثمّت،و ربّ و ربّت.قال ابو زبيد الطّائى [١٠]:

طلبوا اصلحنا [١١]و لات اوان فاجبنا ان ليس حين بقاء
لات اوان بالجرّ،قال الزّجّاج رواية المبرّد[بالرّفع] [١٢]و روى ايضا بالجرّ.و قيل بنى على الكسر.و قال آخر:

تذكّر حبّ ليلى لات حينا و امسى الشّيب قد قطع القرينا

[١] -سورۀ شمس(٩١)آيۀ ٩.

[٢] -آج،لب:آن است كه.

[٣] -سورۀ ص(٣٨)آيۀ ٦٤.

[٤] -دا:آن در شقى،آج،لب:او در شقى.

[٥] -دا،آب:تذكير.

[٦] -دا:پيش از ايشان.

[٧] -دا،آج،لب:خواستند.

[٨] -آج،لب:اجمل.

[٩] -اساس و آب افتادگى دارد،از دا،افزوده شد.

[١٠] -دا،آج،لب افزوده:شعر.

[١١] -دا:صلحنا.

[١٢] -اساس و آب افتادگى دارد،از دا،افزوده شد.