أَمَّنْ هُوَ قٰانِتٌ ،ابن كثير و نافع و حمزه خواندند به تخفيف ميم،و معنى آن‌كه :«امن»،به معنى«يا من»،چنان كه«أ زيد»به معنى«يا زيد»،يا من هو قانت،اى،آن‌كس كه ايستاده است.ابو على گفت:اين قرائت ضعيف است،چه اين جاى ندا [٢]نيك نيست و باقى قرّا مشدّد خواندند،على تقدير:ام من هو قانت، كمن جعل للّه اندادا؟و اين بيفگند،لدلالة الكلام عليه،آنچه معادل استفهام است از كلام بيفگند،چنان كه جواب لو و لو لا بيفگنند بسيارى.و من ذلك قول الشاعر [٣]:

و اقسم لو شىء اتانا رسوله سواك و لكن لم نجد لك مدفعا
اى،ما اجبناه.و قنوت،دو[ا] [٤]م باشد بر طاعت و قنوت نيز قيام باشد.و اين جا مراد نمازكننده است.و قال الشّاعر [٥]:

قانتا للّه يتلو كتبه و على عمد من النّاس اعتزل
حق‌تعالى گفت: أَمَّنْ هُوَ قٰانِتٌ ،آن‌كس كه ايستاده باشد در نماز در ساعات و اوقات شب.واحدها:انى و انى و انى. سٰاجِداً وَ قٰائِماً ،نصب بر حال است، گاه بر پاى و گاه در سجده[١٠٦-پ]. يَحْذَرُ الْآخِرَةَ ،از آخرت ترسد و اميد دارد به رحمت او.آنگه گفت: قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لاٰ يَعْلَمُونَ ،بگو اى محمّد!راست نباشد [٦]آنان كه دانند با آنان كه ندانند؟حق‌تعالى در اين آيت خبر داد كه:عابد با ناعابد راست نباشد و عالم با جاهل راست نباشد.آنگه گفت: إِنَّمٰا يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبٰابِ ،اين انديشه،خداوندان عقل كنند.

قُلْ يٰا عِبٰادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ ،گفت:بگو يا بندگان من!آنان كه ايمان آورده‌اى،بترسى از خداى تعالى و از معاصى او اجتناب كنى، لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هٰذِهِ الدُّنْيٰا حَسَنَةٌ ،گفت:آنان را كه در اين دنيا نيكوى كنند،در آن جهان[نكويى] [٧]

[١] -سورۀ فصّلت(٤١)آيۀ ٤٠.

[٢] -دا،آج،لب:ندا به معنى.

[٣] -دا،آج،لب،افزوده:شعر.

[٤] -اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ دا،افزوده شد.

[٥] -دا،افزوده:شعر.

[٦] -آج،لب:نباشند.

[٧] -اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آج،افزوده شد.