روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٣ - ترجمه
ديگر بديد،توقّف كرد. [١]دگرباره بديد با تهديد.كس فرستاد و ايشان را حاضر كرد و گفت:
خداى مرا فرموده است و وحى كرده [٢]به من در خواب كه تو را بكشم.گفت:مرا بكشى بىبيّنتى [٣]؟گفت:مرا نگفتند كه بيّنت طلب كن،مرا امرى كردند به قتل تو،و من فرمان خداى را تأخير نكنم.چون مرد بدانست كه لابد او را بخواهند كشتن،گفت:يا نبىّ اللّه!دانى تا قصۀ من چيست؟من پدر اين مرد را بكشتهام و اين گاو از او بستده [٤]،مرا نه براى گاو مىفرمايد بكشتن [٥]،خداى براى خون آن مرد مىفرمايد.داود-عليه السّلام-بفرمود تا او را به قصاص آن مرد بكشند [٦]به اقرار او،و هيبت او در دل بنى اسرايل سخت شد،فذلك قوله: وَ شَدَدْنٰا مُلْكَهُ ،اى بالهيبة. وَ آتَيْنٰاهُ الْحِكْمَةَ ،ما او را حكمت داديم،يعنى نبوّت[٩٢-ر]،و گفتند:اصابت قول خواست.
ابو العاليه گفت:مراد به حكمت،كارهايى است موافق عقل، وَ فَصْلَ الْخِطٰابِ ، عبد اللّه عبّاس گفت:بيان سخن خواست.عبد اللّه مسعود و حسن و مقاتل گفتند:يعنى علم احكام و قضايا و كار گزاردن [٧][تا در هيچ حكم فرونماندى.اميرالمؤمنين -عليه السّلام- گفت [٨]:] [٩]فصل الخطاب اين بود كه او را بگفتند كه:مدّعى را بيّنت بايد و مدّعى عليه را سوگند.و كعب الاحبار هم اين [١٠]گفت كه:شهود و ايمان است.و بعضى دگر گفتند:آن بود كه او در اوّل سخن گفتى:«امّا بعد»و اوّل كس [١١]كه اين گفت،داود بود.
وَ هَلْ أَتٰاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرٰابَ ،بدان كه آنچه قصّاص جهّال آوردند از وجوهى [١٢]و اخبارى در تفسير اين آيت از آنچه لايق نباشد به اتباع و خدم انبياء-عليهم السّلام-فضلا عنهم-،كه عقل و شرع مانع است از جواز آن بر ايشان،ما روا نداريم بر ايشان،چه بعضى قبيح است و بعضى منفّر،كتاب خود را از آن صيانت كرديم كه بس شنيع و ظاهر الفساد است.امّا آنچه از آن مجوّز است،اين
[١] -دا:يكبار ديگر.
[٢] -آج،لب:كرد.
[٣] -آج،لب:بىبيّنتى بكشى.
[٤] -آج،لب:بستدهام.
[٥] -دا،آج،لب:كشتن.
[٦] -آج،لب:بكشتند.
[٧] -آج،لب:كارزار كردن و فصل كردن.
[٨] -آج،لب:حضرت اميرالمؤمنين على-صلوات اللّه و سلامه عليه-فرمود:
[٩] -اساس و آب،افتادگى دارد،از دا،آورده شد.
[١٠] -دا،آج،لب:همين.
[١١] -آج،لب:كسى.
[١٢] -آج،لب:وجهى.