روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٩ - ترجمه
عامّ است در جملۀ امّت يا خاصّ است در عترت؟گفت:بل خاص است در عترت.
آنگه گفت:نمىدانى كه وراثت در ظاهر آيت متعلّق است به گزيدگان؟آنگه حجّت آورد بقوله: وَ لَقَدْ أَرْسَلْنٰا نُوحاً وَ إِبْرٰاهِيمَ وَ جَعَلْنٰا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْكِتٰابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فٰاسِقُونَ [١].آنگه گفت:بهر حال نبوّت و كتاب از جملۀ ايشان در مهتديان باشد دون فاسقان.اهل اشارت گفتند:حكمت چيست در آنكه ظالم را مقدّم كرد در ذكر و سابق را مؤخّر كرد،و تقديم فاضلتر را كنند؟از اين چند جواب گفتند:يكى آنكه تأخير سابق براى آن كرد تا به بهشت و ذكر او نزديكتر باشد چنان كه تقديم كرد صوامع را و كليسيا را و كنشت را بر مساجد در سورة الحج تا به هدم نزديكتر باشد،فى قوله: ...لَهُدِّمَتْ صَوٰامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَوٰاتٌ وَ مَسٰاجِدُ... [٢]،با آنكه مسجد به است از آن هر سه جاى،و نيز مساجد [٣]به ذكر خداى نزديكتر باشد.
جواب ديگر آن است كه گفتند:ملوك چون ذكر جملهاى چيزها خواهند كردن ادنى و فروتر را تقديم كنند بر افضل،كقوله: ...إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ [٤]الْعِقٰابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ [٥].و قوله: يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهٰارِ [٦].و قوله: ...يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ إِنٰاثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشٰاءُ الذُّكُورَ [٧].و قوله: ...خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَيٰاةَ... [٨].
جواب ديگر آن است كه گفتند:ظالم را براى آن تقديم كرد تا از رحمت آيس نشود و سابق را براى آن تأخير كرد تا به عمل خود معجب نشود.
جواب ديگر آن است كه از صادق روايت كردند،كه او گفت:ظالم را براى آن تقديم كرد تا بدانند كه اعتماد بر كرم اوست.آنگه ذكر مقتصدان كرد كه ميان خوف
[١] -سورۀ حديد(٥٧)آيۀ ٢٦.
[٢] -سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٤٠.
[٣] -دا:با مسجد،آج،لب:با مساجد.
[٤] -اساس و جميع نسخه بدلها:لشديد،با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.
[٥] -سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٦٧.
[٦] -سورههاى:حج(٢٢)آيۀ ٦١،لقمان(٣١)آيۀ ٢٩،فاطر(٣٥)آيۀ ١٣،حديد(٥٧)آيۀ ٦.
[٧] -سورۀ شورى(٤٢)آيۀ ٤٩.
[٨] -سورۀ ملك(٦٧)آيۀ ٢.