روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢ - ترجمه
اناس شروا [١]للّه طوعا نفوسهم
بنصر ابن داود النّبىّ المطهّر
[١٧-ر]لهم فى معالى الدّين فضل و رأفة
و ان نسبوا يوما فمن خير معشر
متى يركبوا الرّيح [٢]المطيعة اسرعت
مبادرة عن شهرها لم نقصّر
يظلّهم [٣]طير [٤]صفوفا [٥]عليهم
متى رفرفت من فوقهم لم تبتّر
طير صفوف،اى،صافّون بالرفع اجود [٦].
وَ أَسَلْنٰا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ ،گفت:بگداختيم براى او چشمۀ مس سه شبان روز [٧]از معدن خود بيرون آمد بسيل،چنان كه سيلاب آب آيد.و اين به زمين يمن بود و آنچه امروز مردمان در دست مىدارند [٨]اصل همه ازآنجاست كه در عهد سليمان بيرون آمد.
وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ ،گفت:و از جنّيان بعضى بودند كه در پيش او كار كردندى به فرمان خداى، وَ مَنْ يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنٰا نُذِقْهُ مِنْ عَذٰابِ السَّعِيرِ ،و هركس كه از جملۀ ايشان از فرمان او عدول كردى،ما او را عذاب دوزخ بچشانيم در آخرت.اين قول بيشتر مفسران است.بعضى دگر گفتند:اين عذاب در دنيا بود و آنچنان بود كه خداى تعالى فرشتهاى موكّل كرده بود براى جنّيان تازيانهاى از آتش به دست گرفته،هركس كه از فرمان سليمان پاى بيرون نهادى از آن تازيانهاى [٩]بزدى او را بسوختى.
يَعْمَلُونَ لَهُ مٰا يَشٰاءُ مِنْ مَحٰارِيبَ وَ تَمٰاثِيلَ ،مىكردندى اين جنّيان براى سليمان آنچه خواستى از محرابها.گفتند:مراد به محاريب مساجد و قصور است [١٠].و محراب مقدّم هر مسجدى و مجلسى و خانهاى باشد.
[كما قال عدىّ بن زيد [١١]:
كدمى العاج فى المحاريب او كال...بيض فى الرّوض زهره مستنير
[١] -دا:شرو.
[٢] -لب:يركبوا ريح.
[٣] -دا:تظلّلهم.
[٤] -اساس:طيرا،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٥] -دا:طير صفوف.
[٦] -اين عبارت در دا،آب و لب نيست.
[٧] -دا:شبا روز،لب:شبانه روز.
[٨] -دا:آنچه امروز در دست مردمان است.
[٩] -دا،لب:از آن تازيانه يكى.
[١٠] -دا:مساجد است و قصور.
[١١] -لب:على بن زيد.