روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٩ - ترجمه
آنان را كه بشنوند [١]گفتار متابعت كنند [٢]نيكوتر را،ايشان آنان هدايت داده باشد خداى ايشان را،ايشان خداوندان خرد باشند.
آنكس كه درست شد بر او گفتار عذاب،تو برهانى آن را كه در دوزخ بود؟ لكن آن را كه بترسند از خداى خود ايشان را بود غرفهها از بالاى [٣]آن غرفههاى بناى كرده،مىرود از زير آن جويها،وعدۀ خداست خلاف نكند خداى وعده را.
نبينى كه خداى فروفرستاد از آسمان آبى برانداز آن را [٤]چشمهها در زمين،پس برون آرد [٥]كشتى به خلاف يكديگر رنگهاى او،پس خشك شود،بينى آن را زرد شده،پس كند آن را پوسيده،در اين ياد كردى هست خداوندان عقل را.
قوله: تَنْزِيلُ الْكِتٰابِ -الآية،تنزيل مرفوع است به خبر ابتداى محذوف،اى، هذا القول [٦]تنزيل الكتاب.و روا بود كه تنزيل مبتدا بود، مِنَ [٧]اللّٰهِ ،در جاى خبر او بود و التّقدير:تنزيل الكتاب صادر من اللّه العزيز الحكيم.حقتعالى قرآن را تنزيل نام نهاد،و تنزيل [٨]باشد و اين مصدرى است در جاى مفعول براى مبالغت،نحو قولهم:رجل رضى و مرضىّ[١٠٤-پ]و ماء سكب،اى،مسكوب.
و اگر قرآن را«منزل»گويند،دليل كند بر حدوثش چون بر طريق مبالغت گويند اولى و أخرى كه دليل كند [٩].يعنى،اين كتابى است از خداى تعالى فرود-
[١] -دا:گوش فرادارند.
[٢] -دا:و پسروى كنند.
[٣] -دا:از زور/از زبر.
[٤] -كذا در اساس و آب،دا:براند آن را،آج،لب:در آورد آن را.
[٥] -دا:بيرون آورد بدو.
[٦] -دا،آج،لب:هذا القرآن.
[٧] -دا،آج،لب:و من اللّه.
[٨] -دا،آج،لب،افزوده:مصدر.
[٩] -آج،لب:دليل حدوث كند.