روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٦ - ترجمه
از او برگردند،فريشتهاى مىآيد به دست او مطراق [١]سركجى باشد و خداى او را زنده كند و آن فريشته او را بازنشاند و گويد:چه مىگويى؟اگر مرد مؤمن بود گويد:
اشهد ان لا اله الّا اللّٰه وحده لا شريك له و اشهد انّ محمّدا عبده و رسوله.آن فريشته گويد:صدقت،راست گفتى.آنگه درى از دوزخ برگشايد و گويد:بنگر اگر كافر بوديت [٢]اين جاى تو بودى امّا چون مؤمنى خداى تعالى آن جاى بدين جاى بدل كرد براى تو،و درى از بهشت در گور او گشايد [٣]و گور بر او فراخ كند [٤].و امّا كافر و منافق را گويد:چه مىگويى؟او گويد:لا ادرى،ندانم.او را گويند:لا دريت [٥]و لا اهتديت،مداناش و راه مياباش [٦].آنگه درى از بهشت برگشايند و او را گويند [٧]:
درنگر اگر مؤمن بوديت [٨]اين جاى تو بودى،امّا چون كافر شدى بدل كردند جاى تو را به اين جاى و درى از دوزخ بر او گشايد [٩].آنگه آن فريشته از آن مطراق يكى به سر او فروكوبد كه همۀ خلايق بشنوند مگر جنّ و انس.بعضى اصحابان [١٠]گفتند:يا رسولاللّٰه! هيچكس نباشد كه فريشتهاى با مطراقى بر سر او بايستد و الّا بترسد او و چيزى نتواند گفتن.رسول-عليه السّلام-گفت:
يثبّت اللّٰه الّذين آمنوا بالقول الثّابت فى الحياة الدّنيا و فى الآخرة.
ابو هريره گفت:مرد در گور آواز نعل آنان كه از گور [١١]او بازگردند بشنود،اگر مرد مؤمن باشد،نماز او بر سرينانش [١٢]باشد و زكات او بر راستش و روزۀ او بر چپش و افعال خير و صدقه و صله [١٣]و فعل معروف و احسان با مردمان بر پاينانش [١٤].چون
[١] .همۀ نسخه بدلها:مطرقه.
[٢] .قم،آب،مل،آز،آل،مش:بودى،آو،بم:بوديتى.
[٣] .آو،آب،آز،آل،مش:گشايند.
[٤] .آو،بم،آب،آز،آل:كنند.
[٥] .آب،آز،لا ادريت.
[٦] .آو،بم،آب،آز،آج،آل:مدانيا و راه ميابيا.
[٧] .قم:بگشايد و او را گويد.
[٨] .قم،آب،آز،آج:آل،بودى،بم:مىبودى،آو،بوديتى.
[٩] .قم:بم:برگشايد،آب،برگشايند،مل،آز،آل،آج،مش:بر او گشايند.
[١٠] .آو،بم،آز،آل،آب،آج،لب،مش:صحابه.
[١١] .همۀ نسخه بدلها،بجز آب:جنازه.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل و لب:بر بالينش.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم+رحم.
[١٤] .آو،آب،آز،آل:پاينش،بم،آج،لب،مش:پائينش،مل:پايانش.