روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٤ - ترجمه
امّت،چنان كه در چند خبر برفت.
و گفتهاند:براى آنكه تثنى،اى تصرف [١]اهل الزّعارة الشّرارة عنها،اهل شرّ را از شرّ بازدارد.
و گفتهاند:براى آنكه نيمۀ او ثناست بر خداى تعالى.
و بعضى دگر از علما گفتند:مراد به«سبع مثانى»اين هفت سورت دراز است و آن:«سورة البقرة»و«آل عمران»و«النّساء»و«المائدة»و«انعام»و«اعراف» [٨١-پ]و«انفال»و«توبه»به يك جاست.
و مجاهد روايت كرد از عبد اللّٰه عبّاس كه:سبع المثانى،هى السّبع الطّوال،و اين قول عبد اللّٰه عمر است و ابو بشر و جعفر بن المغيرة و مسلم بن المطير [٢]،و سعيد بن جبير در يك روايت و مجاهد و عبيد بن سليمان [٣]از ضحّاك.
ثوبان روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:
انّ اللّٰه تعالى اعطانى السّبع الطّوال مكان التّوراة و اعطانى المئين مكان الانجيل و اعطانى المثانى مكان الزّبور و فضّلنى بالمفصّل ،گفت:خداى تعالى مرا به جاى نوريت اين هفت سورت دراز داد،و به جاى انجيل مرا«مئين»داد،يعنى سورتهايى كه كما بيش صد آيت است،و به جاى زبور مرا«مثانى»داد و آنگه مرا تفضيل داد به سورتهاى مفصّل.
عائشه [٤]روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:هركه او اين هفت سورت دراز [٥]بگيرد،او حبر باشد،يعنى عالمى.
عبد اللّٰه عبّاس گفت:اين هفت سورت را براى آن«سبع مثانى»خواند كه فرائض و احكام و حدود در او مثنّى است.
طاوس گفت و ابو مالك و عوفى از عبد اللّٰه عبّاس كه قرآن همه مثانى است، گفت:نبينى كه خداى تعالى مىگويد: اَللّٰهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتٰاباً مُتَشٰابِهاً مَثٰانِيَ [٦].
[١] .اساس:يصرف،به قياس با نسخه بدلها تصحيح شد.
[٢] .كذا در اساس و قم،مل:البطر،ديگر نسخه بدلها:البطين.
[٣] .كذا در اساس و قم،ديگر نسخه بدلها:سلمان.
[٤] .قم+ رضىاللّٰهعنها.
[٥] .آب،مل،آز،مش+ياد.
[٦] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٢٣.