روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٩ - ترجمه
فابوا بالنّهاب و بالسّبايا
و ابنا بالملوك مصفّدينا
[٧١-پ]و اصفدته اذا اعطيته،و قال الأعشى:
تضيّفته يوما فاكرم مجلسي [١]
و اصفدني على الزّمانة قائدا
و قال الذّبيانى:
هذا الثّناء فان تسمع لقائله
فما عرضت أبيت اللّعن بالصّفد
و عطا را از اين جا صفد خوانند كه بند پاى معطى شود،چنان كه متنبّى گفت:
و من وجد الاحسان قيدا تقيّدا
سَرٰابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرٰانٍ
،پيرهنهاى [٢]ايشان از قطران باشد،واحدها سربال،قال امرؤ القيس:
لعوب تنسّيني اذا قمت سربالي
و قطران اين [٣]باشد كه كه در شتر مالند.و در او چند لغت است:قطران،و قطران،و قطران،به فتح«قاف»و كسر او و اسكان«طا»،و فتح«قاف»و كسر «طا»،قال ابو النّجم:
جون كأنّ العرق المنتوحا [٤]
البسه القطران و المسوحا
و براى آن گفت كه پيرهن [٥]ايشان از قطران باشد كه آتش به او مسرعتر باشد.و از عبد اللّٰه عبّاس روايت كردند كه او خواند:سرابيلهم من قطران،اى من نحاس ذائب،پيرهنهاى [٦]ايشان از مس گداخته باشد،و القطر،النّحاس،من قوله: آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً [٧]. و ان،اى بلغ حرّه النّهاية،گرماى او به غايت رسيده باشد. وَ تَغْشىٰ وُجُوهَهُمُ النّٰارُ ،و آتش روى ايشان بازپوشد.
لِيَجْزِيَ اللّٰهُ كُلَّ نَفْسٍ مٰا كَسَبَتْ ،تا خداى جزا كند هركس را به آنچه كرده
[١] .كذا در اساس و همۀ نسخه بدلها و تفسير طبرى و تفسير مجمع البيان،ديوان اعشى(بيروت ١٩٨٠) ص ١٠٣ و لسان العرب:فقرّب مقعدى.
[٢] .آو:پرهنا،قم،مل،لب:پيراهنها.
[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز آج و لب:آن.
[٤] .كذا در اساس و همۀ نسخه بدلها،ضبط قرطبى و طبرى نيز چنين است،چاپ شعرانى:المسفوحا.
[٥] .آو،بم،پراهن،ديگر نسخه بدلها:پيراهن.
[٦] .بم:پرهنها،آو،پراهنها،ديگر نسخه بدلها:پيراهنها.
[٧] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٩٦.