و اين بر دو وجه بود:يكى آن‌كه«اكل»به معنى افنا [٣]باشد چون سال قحط بود و تخم نروياند و مدد نباشد و خرج [٤]بود پنداريى [٥]سال قحط آن را به فانى كرد.آنگه آن افنا و اهلاك [٦]را كل خواند.و وجه دوم [٧]آن‌كه مراد آن است:تأكلون [٨]فيها،كه شما در اين سالها بخورى.آنگه سالها را به اكل وصف كرد،لوقوع الاكل فيها،كما يقال:نهار صائم و ليل قائم،و كما قال الشّاعر:

نهارك بطّال و ليلك نائم و عيشك يا مغرور عيش البهائم
و شدّت در وصف سال،كنايت است از قحط.و گفته‌اند:شدّت در هفت جاى استعمال كنند:در كرّت [٩]و در مدّ و زمان [١٠]و خشم و الم و شراب و تن.و الاحصان، الاحراز،و الجعل في الحصن.

ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ عٰامٌ فِيهِ يُغٰاثُ النّٰاسُ ،العام،السّنة،و اشتقاقه [١١]من عام فى الماء يعوم عوما،اذا سبح [١٢]فيه،براى سيرش [١٣]را.و«الف»او منقلب است از «واو»بدلالة [١٤]قولهم فى الجمع اعوام،و الحول [١٥]،السّنة لحوله و دوره [١٦]على النّاس.

يُغٰاثُ النّٰاسُ ،غوث نفعى باشد بر سر شدّتى و سختيى.و غوث،فرياد رسيدن باشد، و اغاثة،مصدر او باشد.و استغاثة،فرياد خواستن باشد،و غيث بارانى باشد كه در وقت حاجت بارد.و آن گياه كه به آن باران رويد آن را«غيث»خوانند. وَ فِيهِ يَعْصِرُونَ ،جملۀ قرّا به«يا»خواندند خبرا عن الغائب.و حمزه و كسائى به«تا»ى خطاب خواندند و مراد به«عصر»،هر چيزى كه از او شرابى بگيرند چون:انگور و

[١] .آز:يفتين.

[٢] .آو،بم،آب،آز،آج،لب:بنهاده باشى.

[٣] .آج:فنا.

[٤] .آو،بم،آب،آز:خروج.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:پندارى.

[٦] .قم،آب،آز:هلاك.

[٧] .آج،لب:دگر.

[٨] .آو،بم،آب،آز،آج:يأكلون.

[٩] .آو،بم:كر،آب،آز:كوه.

[١٠] .آو،بم،زبان،آج:زبان.

[١١] .قم:و استعامه.

[١٢] .آو،بم،آب،آز،آج،لب:سبح،مل:شح.

[١٣] .آو،بم،آب،آز:شيرش.

[١٤] .قم:بدلا عن.

[١٥] .آو،بم:الحوال.

[١٦] .بم،آج،لب:لدوره.