روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٨ - ترجمه

باشد،و اجسام موجودۀ باقيه بيان كرديم كه صحيح نباشد كه مراد بود،لا بدّ تقدير [١]فعلى بايد كردن كه صحيح بود كه ارادت به آن تعلّق دارد،ايشان گفتند:سجنهم ايّاى فى السجن أحبّ الىّ،و ما گفتيم:صبرى [٢]فى السّجن أو سجن نفسى عن المعصية أحبّ إلىّ.و ما به اين اولى‌تريم كه با ما دليل است و با ايشان [٣]نيست.و يعقوب خواند:«ربّ السّجن»بفتح«سين»على المصدر،و بر اين قرائت اين تأويل نيك [٤]بود و ايشان اولى‌تر نباشند [٥]كه گويند:سجنهم ايّاى فى السّجن،ازآن‌كه ما گوييم:سجنى نفسى عن المعصية،بل ما اولى‌تريم لمكان الدّليل. وَ إِلاّٰ تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ ،و اگر كيد ايشان از من برنگردانى به الطاف و مرا با خود رها كنى، أَصْبُ إِلَيْهِنَّ ،من ميل كنم به ايشان و الصّبوّ،الميل،يقال:صبا إليه يصبو صبوّا [٦]،و منه الصّبىّ لميله إلى اللّهو و اللّعب،قال الشّاعر:

إلى هند صبا قلبى و هند مثلها بصبى [٧]
و قال آخر:

صبا قلبى و مال إليك ميلا و أرّقنى خيالك يا أثيلا [٨]
و اگر لطف تو مرا در نيابد من از جملۀ جاهلان باشم [٩]،يعنى ممكن بود كه اگر تو لطف نكنى من ارتكاب اين معصيت كنم چه در مقدور او بود،و آنگه از جملۀ جاهلان باشم.

حق‌تعالى گفت: فَاسْتَجٰابَ لَهُ رَبُّهُ ،خداى او را اجابت كرد و كيد ايشان صرف كرد از او [١٠].و اگر چنانستى كه مجبّران [١١]گفتند،نه دعا را اجابت بودى و نه كيد مصروف،براى آن‌كه آنچه [١٢]معصيت بود از عزم بر قبيح،و جلوسه [١٣]منها مجلس الخائن حاصل بود،على قولهم الفاسد الشّنيع.و اين آيت نيز از جملۀ ادلّه است بر