روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٤ - ترجمه
را بپيوندد،با او بپيوندم و هركه آن را ببرد،او را [١]ببرم.
ابو ايّوب انصارى روايت كرد كه،مردى رسول را-عليه السّلام-گفت:مرا خبر ده اى رسول اللّه،به عملى كه مرا به بهشت رساند.مردمان گفتند:مال ببخش.
رسول-عليه السّلام-گفت:خداى را پرست و با او شرك مياور و نماز به پاى دار و زكات بده و رحم بپيوند تا همچنان باشد كه بر راحلهاى باشى كه به بهشت مىرود.
كعب الاحبار گفت:به آن خداى كه دريا بشكافت براى موسى كه در تورات نوشته است كه:اى فرزند آدم از خداى بترس و با پدر و مادر نيكويى كن و رحم بپيوند تا عمرت دراز و كارهايت آسان كنم و بلا از تو بگردانم.
مكحول روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-كه گفت:
اعجل الطّاعة ثوابا صلة الرّحم ،زودتر طاعت به ثواب،رحم پيوستن باشد و زودتر معصيت به عقاب،بغى باشد و سوگند به دروغ سرايها خالى و بيران [٢]كند.
وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ،از خداى خود بترسند و از حساب بد بترسند.
وَ الَّذِينَ صَبَرُوا ،و آنان كه صبر كنند بر طاعت و صبر كنند از معصيت.عبد اللّه عبّاس گفت:صبر كنند بر آنچه خداى فرمود.عطا گفت:بر مصائب. اِبْتِغٰاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ ،اى طلب ثواب ربّهم،طلب ثواب خداى را.و نصب او بر مفعول له بود [٣].
وَ أَنْفَقُوا مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ ،و نفقه كنند از آنچه ما ايشان را روزى داديم. سِرًّا وَ عَلاٰنِيَةً ، نصب او بر تمييز است و شايد كه در جاى حال بود،اى مسرّين و معلنين،و شايد كه مصدرى محذوف الفعل باشد،اى و اسرّوا سرّا و اعلنوا علانية. وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ ،و به حسنة سيئة بازدارند،و الدّرء،الدّفع.ابن زيد گفت،معنى آن است كه:مكافات شر به شر نكنند و لكن دفع شر به خير كنند.قتيبى گفت معنى آن است كه:چون برايشان سفاهت كنند،ايشان حلم كار بندند[٥١-ر].قتاده گفت:
جواب نكو بازدهند،نظيره قوله: وَ إِذٰا خٰاطَبَهُمُ الْجٰاهِلُونَ قٰالُوا سَلاٰماً. [٤]حسن بصرى گفت:آنان باشند كه چون ايشان را ندهند،ايشان بدهند،و چون بر ايشان ظلم
[١] .آو،بم،آب،آز،مل،آج:از او.
[٢] .قم،آج،لب:ويران.
[٣] .آو،بم،آب،آز،آج،لب+ وَ أَقٰامُوا الصَّلاٰةَ ،و نماز به پاى دارند.
[٤] .سورۀ فرقان(٢٥)،آيۀ ٦٣.