روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٥ - ترجمه

كنند،عفو بكنند و چون از ايشان ببرند،ايشان بپيوندند.ابن كيسان گفت:آنان باشند كه،اذا اذنبوا تابوا و اذا هربوا انابوا،چون گناه كنند،توبه كنند و چون از درگاه بشوند بازآيند تا به توبه معرّت [١]گناه از خويشتن بگردانند،و اين روايت ضحّاك است از عبد اللّه عبّاس كه گفت:به عمل صالح عمل بد دفع كنند.و قوّت اين قول آن است كه معاذ جبل گفت:يا رسول اللّه!مرا وصيّتى كن.گفت:چون گناهى كنى،عقيب [٢]آن طاعتى كن تا آن را محو كند،اگر گناه به سرّ باشد،طاعت به سرّ كن،و اگر آشكارا باشد آشكارا كن.عبد اللّه مبارك گفت:اين هشت خصلت است اشارت‌كننده به هشت در بهشت.ابو بكر ورّاق گفت:اين هشت پل است،هركه خواهد كه به ثواب خداى رسد،اين هشت پل بازگذارد، أُولٰئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدّٰارِ ، اينان آنان‌اند كه خداى تعالى عاقبت سراى ثواب به ايشان دهد كه [٣]وعده داد صابران را. جَنّٰاتُ عَدْنٍ ،رفع او بر يكى از دو وجه باشد،امّا بدل عُقْبَى الدّٰارِ بود و امّا خبر مبتدايى بود محذوف،و التقدير: أُولٰئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدّٰارِ و هى جَنّٰاتُ عَدْنٍ ،يا مبتداى بود محذوف الخبر اى لهم جنات عدن،ايشان را بهشتها [٤]مقام باشد،من قولهم:عدن بالمكان اذا اقام به يَدْخُلُونَهٰا ،كه ايشان در آنجا شوند.

قرائت عامّه قرّاء يدخلونها،به فتح«يا»و ضمّ«خا»على الفعل المستقيم.

و ابن كثير و ابو عمرو خواندند:به ضمّ«يا»و فتح«خا»،على الفعل المجهول،يعنى ايشان را در آنجا برند.و يَدْخُلُونَهٰا ،در محلّ رفع است به صفت جنّات [٥].گفت:

ايشان به آن بهشتها شوند. وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبٰائِهِمْ ،و آنان كه نيكان بوده باشند از پدران ايشان و زنان ايشان و فرزندان ايشان، وَ الْمَلاٰئِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بٰابٍ ، و فريشتگان بر ايشان در مى‌شوند از هر درى و مى‌گويند ايشان را: سَلاٰمٌ عَلَيْكُمْ. و اين از جملۀ آن جايهاست كه قول در و حذف كردند و آن محذوف در محلّ حال است،و التّقدير:يقولون لهم اى قائلين لهم: سَلاٰمٌ عَلَيْكُمْ. و رفع او بر ابتداست،و عَلَيْكُمْ در جاى خبر.و براى آن روا داشتند كه مبتدا نكره گويند [٦]،و اگرچه شرايط