روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٦ - ترجمه

و أبو الحويرث [١]الحنفىّ خواند:«ما هذا بشرىّ [٢]»اى بمشترى [٣]،چنين شخص خريده نباشد و بنده نتواند بودن. إِنْ هٰذٰا إِلاّٰ مَلَكٌ كَرِيمٌ ،اين نيست إلاّ فريشته‌اى كريم،و«ان»به معنى [٤]حرف نفى است،و المعنى:ما هذا الّا ملك كريم.

قٰالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ ،زليخا گفت:آن زنان ملامت‌كننده را كه تا يوسف را نديده بودند زبان ملامت دراز كرده بودند و چون او را بديدند روى ملامت به ملامت خود نهادند و بدانستند كه ايشان به ملامت اولى‌ترند،و زليخا دست‌يافت و عذرش روشن شد [٥]. فَذٰلِكُنَّ الَّذِي ،«ذا» [٦]اشارت است به يوسف و«كنّ» خطاب ايشان است،گفت:اين آن شخص است كه شما [٧]مرا در حقّ او ملامت مى‌كردى [٨].

أقول قول زليخا من عواذلها هذا العزيز الّذى لمتنّنى فيه
آنگه بر [٩]خويشتن اقرار داد [١٠]: وَ لَقَدْ رٰاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ ،و من او را مراودت كردم و مطالبه از نفس او. فَاسْتَعْصَمَ ،خويشتن نگاه داشت از من و امتناع كرد،از همه جهان به كار يوسف در اين مسألة زليخا نزديك‌تر بود،او مى‌گويد:

فاستعصم،و مجبّران مى‌گويند:فاستعصى.آن زنان او را گفتند:چرا فرمان او نكنى؟ گفت:فرمان خداى رها نكنم و فرمان او كنم عند آن زليخا گفت: وَ لَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مٰا آمُرُهُ ،اگر آنچه منش فرمايم نكند لَيُسْجَنَنَّ ،به زندانش بازدارند و از جملۀ ذليلان و خواران شود.او را تهديد كرد به زندان و مذلّت،و«نون»تأكيد [١١]ثقيله و خفيفه و «لام»في قوله: لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُوناً [١٢]مِنَ الصّٰاغِرِينَ براى جواب قسمى مضمر آورد، و التّقدير:و اللّه ليسجننّ-يرجع الى لفرقة الملحقه [١٣].