روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٢ - ترجمه

و پراگنده و ناچيز شود،و آنچه از آن آب صافى و زر و سيم صافى باشد و صافى از دگر اجناس آن مثل حق است كه نافع بود مردمان را همچنان كه اين چيزها نافع است. كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْأَمْثٰالَ ،چنين زند [١]خداى تعالى مثلها براى مردمان تا در او تأمّل كنند و فرق بشناسند ميان حقّ و باطل.و كلام تمام شده است آنجا كه گفت: يَضْرِبُ اللّٰهُ الْأَمْثٰالَ. .و بهرى مقريان آيتى شمردند اين را [٢].

آنگه ابتدا كرد،گفت: لِلَّذِينَ اسْتَجٰابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنىٰ ،آنان را كه خداى را اجابت كنند به آنچه ايشان را با آن خوانده است از اسلام و راه حق و قبول شرع و عمل به اركان او،ايشان را چه باشد: اَلْحُسْنىٰ ،و آن تأنيث احسن بود،نيكوتر [٣]، يعنى نكوتر آنچه ايشان كرده باشند،چنان كه گفت: لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنىٰ وَ زِيٰادَةٌ [٤]...

وَ الَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ ،و آنانى كه او را اجابت نكنند و بر كفر اصرار كنند، حال [٥]ايشان چه باشد، لَوْ أَنَّ لَهُمْ مٰا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ،اگر ايشان را بود آنچه در همه زمين است،يعنى آن‌كه ملك و ملك زمين است. وَ مِثْلَهُ مَعَهُ ،و مانند آن با آن باشد،يعنى ملك زمين مضاعف [٦].و ضمير راجع است با لفظ«ما». لاَفْتَدَوْا بِهِ ، ايشان خويشتن را به آن فدا كنند و خواهند تا بازخرند،و اگر در دست ايشان باشد، بدهند و فديه كنند سود ندارد ايشان را.و اين تهديدى است كه از اين بليغتر ممكن نباشد و يأسى و نوميديى مر كافران را از خلاص و نجات.آنگه گفت: أُولٰئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسٰابِ ،ايشان آنند [٧]كه ايشان را سوء الحساب باشد.و حساب و شمار بد كنند و مناقشت كنند و مسامحه نكنند و هيچ فرونگذارند و محابا نكنند.جبّائى گفت:معنى آن است كه حساب ايشان بر وجه توبيخ و تقريع كنند، وَ مَأْوٰاهُمْ جَهَنَّمُ ،و جاى ايشان دوزخ باشد،و آن بد بسترى است و جايى [٨]،كه جاى مبيت و