آنگه حق‌تعالى از كمال قدرت خود و كمال عالمى [١]خود خبر داد،گفت: اَللّٰهُ يَعْلَمُ مٰا تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثىٰ ،خداى داند كه هر ماده‌اى از حيوانات چه بار برگيرد و كى بار برگيرد،يعنى حملى كه در شكم دارد،نر است يا ماده،تمام است يا ناتمام، نيك است يا بد،سعيد است يا شقى،نيز عالم است به آنچه در رحم او حاصل آيد از نطفه،آنگه علقه شود،آنگه مضغه شود،آنگه استخان [٢]در او پيدا شود،آنگه گوشت بر او پوشند،آنگه حيات در او آفرينند.قديم-جلّ جلاله-به اوقات و مقادير اين و كمّيّت و كيفيّت اين عالم است كه چند گاه نطفه بود و چند گاه علقه و چند گاه مضغه بوده وَ مٰا تَغِيضُ الْأَرْحٰامُ ،و آنچه بكاهاند [٣]رحمها و حمل،به فتح«حا»،بار آبستن بود در شكم،و آنچه مردم بر سر گيرد و [٤]پشت از بار،حمل باشد به كسر«حا»، و آنچه بر سر درخت بود،آن را نيز حمل گويند به فتح«حا»،و امرأة حامل و حاملة اذا كانت [٥]حبلى فاذا حملت شيئا على ظهرها او رأسها فهى حاملة لا غير فاذا بنيت على«حملت»قلت حاملة فيهما [٦]اعنى فى الحمل و الحبل،قال [٧]:

تمخّضت المنون له بيوم انى و كلّ حاملة تمام
و قوله: وَ مٰا تَغِيضُ الْأَرْحٰامُ ،در او سه قول گفتند:يكى آن‌كه گفتند معنى آن است كه:آنچه از مدّت حمل بكاهد از نه ماه تا شش ماه و از نه ماه بيفزايد تا به يك سال و دو سال و بيشتر على خلاف فيه بين الفقهاء،اين قول ضحّاك است.

قول دوم حسن بصرى گفت:داند آنچه بكاهد به سقط و بى‌وقت از شكم بيفتد يا بيفزايد بر مدّت نقصان تا به تمامى [٨]نه ماه رسد[٤٤-ر].قول سه‌ام [٩]آن است كه ابن زيد گفت: مٰا تَغِيضُ الْأَرْحٰامُ ،آنچه رحم بكاهاند از نطفه به ظهور خون حيض آن مدّت كه در او خون بيند معدود نباشد در ايام حمل.

و اصحاب شافعى به اين آيت استدلال كردند بر آنكه،زن آبستن حيض بيند و

[١] .آج،لب:علم.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:استخوان.

[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:بكاهد.

[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم+براساس.

[٥] .،آو،بم،آب،آز،آج،لب:كان،به قياس با قم تصحيح شد.

[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم+جميعا.

[٧] .آب،آز+الشاعر شعر.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:بتمام.

[٩] .بم،آب،مل:سيم.