روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٥ - ترجمه

سبيل استهزا گفتند [١]:اگر اين عذاب كه ما را وعده مى‌دهى [٢]آن را اصلى هست بيار،چنان كه حكايت كرد از ايشان: وَ إِذْ قٰالُوا اللّٰهُمَّ إِنْ كٰانَ هٰذٰا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ [٣]فَأَمْطِرْ عَلَيْنٰا حِجٰارَةً مِنَ السَّمٰاءِ أَوِ ائْتِنٰا بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ [٤].

وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاٰتُ ،و از پيش ايشان بر امّتان گذشته عقوبتها رفت از انواع عذاب.و واحد مثلات،مثله باشد بفتح الميم و ضمّ الثّاء،و مثله:صدقة و صدقات.و بنو تميم گفتند:مثلات به دو ضمّه،و واحدش مثله باشد.مثل:غرفة و غرفات،و فعل او مثلت به مثلا كضربته ضربا،آيد. وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنّٰاسِ عَلىٰ ظُلْمِهِمْ ،و خداى تو اى محمّد!خداوند آمرزش است مردمان را بر ظلمشان،و اين از جملۀ آياتى است كه به او استدلال كردند بر اصحاب وعيد براى آن‌كه خداى تعالى بر اطلاق گفت:من بيامرزم مردمان ظالم را،و توبه شرط نكرد،آنگه بر عادت خود وعيد با اين وعد [٥]مقرون كرد و گفت:خداى سخت عقوبت است تا بدانند كه هر دو به اوست [٦]و متعلّق به مشيّت و ارادت اوست.

سعيد بن المسيّب گفت،چون اين آيت آمد،رسول-عليه السّلام-گفت:اگر نه عفو خداى بودى و تجاوز او،هيچ آدمى را عيش خوش نبودى[٤٣-پ]و اگر نه وعيد و عقاب او بودى،همۀ آدميان پشت با عفو [٧]او گذاشتندى [٨].

وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لاٰ أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ ،حق‌تعالى گفت،كافران مى‌گويند:

لَوْ لاٰ أُنْزِلَ ،و المعنى،هلاّ انزل،و اين كلمت تحضيض است.اين حكايت قول ايشان است كه گفتند بر سبيل طعن:چرا آيتى و دلالتى از خداى فرونمى‌آيد بر او اگر پيغامبر است تا حجّت نبوّت او باشد و دليل صحّت قول او باشد؟حق‌تعالى براى او جواب داد،گفت: إِنَّمٰا أَنْتَ مُنْذِرٌ ،تو پيغامبرى و ترساننده‌اى،آنچه به تو تعلّق دارد اداى رسالت و اعذار و انذار است،نه انزال آيات،چه آن به خداى تعلّق دارد و به حسب مصلحت انزال كند. وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هٰادٍ ،و هر گروهى را رهنمايى و دعوت