پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠ - ٣٣- يَوْمَهُمُ الَّذى فيهِ يُصْعَقُونَ

اينها همه مربوط به حوادثى است كه منجر به پايان اين جهان و سپس آغاز جهان ديگر مى‌گردد كه قرآن مجيد آنها را به هم آميخته، و در كنار هم قرار داده است.

از يكسو از ناتوانى انسان، و از سوى ديگر تحولات هول‌انگيز پايان اين جهان، و از سوى سوّم دگرگونى عالم براى قيام قيامت و شور محشر خبر مى‌دهد، و همه اين تعبيرات در راستاى تربيت انسان و هشدارهاى مكرر و پى در پى نسبت به اوست.

«تَرْجُفُ و راجِفَة» از ماده «رَجْف» به معناى تكان شديد است، و لذا به درياى پرموج‌ «بَحْرٌ رَجّافٌ» مى‌گويند، و «ارْجافْ» به معناى پراكندن شايعات بى‌اساسى است كه جامعه را تكان مى‌دهد، و «اراجِيْف» به ريشه‌هاى فتنه‌ها و آشوب‌ها گفته مى‌شود.

گرچه در معناى «راجفه» در آيه فوق احتمالات مختلفى داده‌اند از جمله واقعه، صيحه بزرگ و ... ولى به قرينه آيه ديگر اشاره به زمين است كه در آن روز سخت به لرزه در مى‌آيد.

«كَثِيْب» به معناى «شن متراكم» است، و بعضى آن را به معناى «قطعه بزرگ شن» دانسته‌اند.

«مَهِيلُ» به معناى شن بسيار نرمى است كه وقتى پا روى آن مى‌گذارند پراكنده مى‌شود، و هنگامى كه يكسوى آن را بردارند بقيه فرو مى‌ريزد، و لذا بعضى آن را به معناى شن سيّال تفسير كرده‌اند. [١]

٣٢- يَوْمَ يَسْمَعُوْنَ الصِّيْحَةَ بِالْحَقِ‌

٣٣- يَوْمَهُمُ الَّذى فيهِ يُصْعَقُونَ‌

دو تعبير فوق كه با هم قريب الافقند نيز حكايت ديگرى از آن روز بزرگ است: در آيه اوّل (آيه ٤٢ سوره ق) مى‌فرمايد: «روزى كه صيحه رستاخيز را به حق مى‌شنوند، آن روز روز خروج است» (يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذلِكَ يَوْمُ الْخُرُوِجِ).

مى‌دانيم در پايان جهان و آغاز رستاخيز، به تعبير قرآن مجيد دو صيحه (دو فرياد عظيم) سر داده مى‌شود كه گاه از آن تعبير «به نفخ صور» شده است: صيحه اوّل‌ صيحه خاموشى جهان و مرگ عمومى است، و صيحه دوّم‌ فرياد حيات جديد و رستاخيز است، آيه فوق اشاره به صيحه دوّم دارد به قرينه‌ (ذلِكَ يَوْمُ‌

[١]. مفردات راغب، مجمع‌البيان، فخررازى، و تفاسير ديگر ذيل آيات مورد بحث.