پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦ - ٢٧- يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً

حيات در تن مى‌پوشند، و خاك‌هاى حاصل از پوسيدن بدن‌ها باقى مى‌ماند و جمع مى‌شود و حيات نوى را آغاز مى‌كند.

٢٦- يَوْمَ تُبَدَّلُ اْلَارْضُ غَيْرَ الْارَضِ وَ السَّمواتُ‌

از آنچه در بحث قبل گفته شد مفهوم اين تعبير قرآنى در مورد قيامت نيز روشن مى‌شود، اين نام كه فقط يك‌بار در قرآن مجيد در سوره ابراهيم آيه ٤٨ آمده است، اشاره به انتقام الهى از ظالمان و مجرمان است، مى‌فرمايد: «آن در روزى واقع مى‌شود كه اين زمين به زمين ديگر، و آسمان‌ها (به آسمان ديگرى) مبدل مى‌شوند: (يَوْمَ تُبَدَّلُ الْارْضُ غَيْرَ الْارْضِ وَ السَّمواتُ).

نخست همه در هم پيچيده مى‌شوند، سپس معمار عالم هستى طرحى نوين مى‌ريزد، و زمين و آسمان تازه‌اى را در مرحله‌اى بالاتر و والاتر آن گونه كه طبيعت روز قيامت است ابداع مى‌كند.

در اين‌كه آيا ظاهر و كيفيت زمين عوض مى‌شود، يا ذات آن؟ در ميان مفسّران گفتگوست: بعضى گفته‌اند: تمام كوه‌ها و جنگل‌ها و مانند آن دگرگون مى‌شوند، زمين صاف به رنگ سفيد همچون نقره درمى‌آيد، زمينى كه هرگز خونى بر آن ريخته نشده، و گناهى بر آن انجام نگرفته است، آسمان‌ها نيز به همين ترتيب دگرگون مى‌شوند.

بعضى ديگر گفته‌اند: اين زمين و آسمان به كلى فانى گشته، و زمين و آسمان جديدى جانشين آن مى‌گردد، ولى همان‌طور كه قبلًا اشاره كرديم اين احتمال با آيات ديگر قرآن سازگار نيست كه مى‌گويند قبرهاى انسان‌ها و خاك‌هاى بدن آنها همچنان باقى مى‌ماند، و اگر گفته شود كه اين دگرگونى زمين بعد از حيات انسان‌ها رخ مى‌دهد اين سخن با ذيل آيه كه مى‌گويد: وَ بَرَزُوا للَّهِ الْواحِدِ الْقَهّارِ: «و همه آنها در پيشگاه خداوند واحد قهار ظاهر مى‌گردند» منافات دارد، چرا كه ظاهرش اين است كه ظهور و بروز خلايق بعد از دگرگونى زمين است.

٢٧- يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً