پيام قرآن

جلد ششم

پيشگفتار

منزلگاههاى قيامت

انكار معاد عين گمراهى است

تعبيرات كلّى قرآن درباره رستاخيز

1- قيامت

2- احياء موتى

3- «بعث» (برانگيختن)

4- حَشْر

6- معاد

8- رجوع الى اللَّه

هفتاد نام قيامت در قرآن

1- يَوْمُ الْقِيامَةِ

2- الْيَوْمُ الْاخِرُ

3- يَوْمُ الْحِسابِ

4- يَوْمُ الدِّيْنِ

5- يَوْمُ الْجَمْعِ

6- يَوْمُ الفَصْلِ

7- يَوْمُ الْخُرُوجِ

8- الْيَوْمُ الْمَوْعُودُ

9- يَوْمُ الخُلُود

10- يَوْمُ عَظيمٌ

11- يَوْمُ الْحَسْرَةِ

12- يَوْمُ التَّغابُن (روز آشكار شدن غبنها!)

13- يَوْمُ التَّنادِ (روز صدا زدن يكديگر و يارى خواستن)

15- يَوْمٌ ثَقيلْ (روز سنگين!)

16- يَوْمُ الْازِفَةِ (روز نزديك)

17- يَوْمٌ عَسيْرٌ (روز پر مشقت)

14- يَوْمُ التلاقِ (روز تلاقى)

18- يَوْمٌ اليمٌ (روز دردناك)

19- يَوْمُ الْوَعِيْدِ (روز وعدههاى وحشتناك)

20- الْيَوْمُ الْحَقُ

21- يَوْمٌ مَشْهُودٌ (روزى كه همه آن را مشاهده مىكنند)

22- يَوْمٌ مَعْلُومٌ (روزى كه براى همه معلوم است)

23- يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً (روزى كه چهره درهم كشيده و سخت است)

24- يَوْمُ الْبَعْثِ (روز رستاخيز)

25- يَوْمَ نَطْوِى السَّماءَ كَطَىِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ

26- يَوْمَ تُبَدَّلُ اْلَارْضُ غَيْرَ الْارَضِ وَ السَّمواتُ

27- يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً

28- يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ

29- يَوْمَ تَشَقَّقُ الْارْضُ عَنْهُمْ سراعاً

30- يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ

31- يَوْمَ تَرْجُفُ اْلأَرْضُ وَ الْجِبالُ

32- يَوْمَ يَسْمَعُوْنَ الصِّيْحَةَ بِالْحَقِ

33- يَوْمَهُمُ الَّذى فيهِ يُصْعَقُونَ

34- يَوْمَ يُنْفَخُ فى الصُّورِ

35- يَوْمٌ كانَ مِقْدارُهُ خَمُسِيْنَ الْفَ سَنَةٍ

36- يَوْمَ يَكُونُ النّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوتِ

37- يَوْمَ تُبْلَى السَّرائرُ

38- يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ

39- يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْأُ ما قَدَّمَتْ يَداهُ

40- يَوْمَ نَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلْتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلْتْ مِنْ سُوءٍ

43- يَوَمَ يَتَذَّكَّرُ الانْسانُ ما سَعى

44- يَوْمَ تَأْتى كُلُّ نَفْسٍ تُجادِلُ عَنْ نَفْسِها

45- يَوْمَ يَقُومُ النّاسُ لِرَبِّ الْعالَمينَ

41- يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْابْصارُ

42- يَوْمَ تَشْخَصُ فِيهِ الْابْصارُ

46- يَوْمَ يَقُومُ الْاشْهادُ

47- يَوْمَ يَقُومُ الرُّوْحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفّاً

48- يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُوْنَ

49- يَوْمٌ لا بَيْعٌ فيهِ وَ لا خِلالُ

50- يَوْمَ لا تَجْزى نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً

51- يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً

52- يَوْمَ لا يَجْزى والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ

53- يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ

54- يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطيراً

55- يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْأُ مِنْ اخِيهِ

56- يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيْباً

57- يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ

58- يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ وَ يُدْعَوْنَ الَى السُّجُودِ فَلا يَسْتَطيعُونَ

59- يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظّالِمينَ مَعْذِرَتُهُمْ

60- يَوْمَ يَعَضُّ الظّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ

61- يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوا عَلَى النّارِ

62- يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فى النّارِ

63- يَوْمَ يُدَعُّوْنَ الى نارِجَهَنَّمَ دَعّاً

64- يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى

65- يَوْمٌ مَرَ دَّلَهُ مِنَ اللَّهِ

67- يَوْمَ يُسْحَبُونَ فى النّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ

66- يَوْمَ يَدْعُ الدّاعِ الى شَىءٍ نُكُرٍ

68- يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلأتِ

69- يَوْمَ يَقُوْلُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ

70- يَوْمٌ لا رَيْبَ فِيْهِ

نتيجه بحث

دلايل معاد

1- امكان معاد و منطق مخالفان

مگر خاك دوباره انسان مىشود؟!

آدم عاقل چنين حرفى نمىزند!

اينها همه افسانه است!

فقط يكبار حيات يكبار مرگ!

نتيجه بحث

دلايل امكان معاد

1- آفرينش نخستين

چه كسى استخوان پوسيده را زنده مىكند؟!

آن روز كه انسان آفريده شد

2- قدرت مطلقه خداوند

همه چيز براى او آسان است

نتيجه بحث

3- آيات احياى ارض

زنده شدن زمينهاى مرده را ديديد، رستاخيز همينگونه است؟!

پاسخ به يك سئوال

4- تطّورات جنين

اگر در قيامت شك داريد جنين را ببينيد!

نتيجه بحث

5- رستاخيز در جهان انرژىها

تجديد حيات انرژىهاى در پيش چشم ما!

نمونههاى عينى و تاريخى معاد

1- ماجراى حيات عُزير بعد از مرگ

2- ابراهيم و مسأله معاد

3- داستان اصحاب كهف

توضيحات

1- خلاصه اين ماجرا

2- داستان اصحاب كهف در كتب تاريخى

3- محل غار اصحاب كهف

4- داستان اصحاب كهف از نظر علم روز

5- ماجراى فرار بنىاسرائيل

6- داستان مقتول بنىاسرائيل

دلائل وقوع معاد

معاد در اعماق جان

1- برهان فطرت

2- اگر رستاخيز فطرى نيست چرا اين عقيده در طول تاريخ از انسانها جدا نشده؟

3- آيا باور كردنى است كه در درون جان ما، دادگاه كوچكى باشد ولى در اين عالم بزرگ محكمه عدل نباشد؟

2- برهان حكمت

بدون معاد زندگى نامفهوم است

كدام عاقل زندگى چند روزه دنيا را هدف آفرينش مىشمارد؟

3- برهان عدالت

اگر قيامتى نباشد عدالت نخواهد بود

عدل قانون عمومى آفرينش

4- برهان هدف و حركت

مسير همه به سوى خداست

نقطه نهايى حركتها

5- برهان رحمت

6- برهان وحدت

اين اختلافات كى پايان مىگيرد؟

7- برهان بقاءِ رُوح

استقلال ارواح

عذاب آلفرعون در برزخ

قبض ارواح!

توضيحات

1- بقاى روح

2- آيا روح مستقل است؟

نقطههاى تاريك اين استدلال

3- دلائل مادىها بر عدم استقلال روح

دلائل طرفداران استقلال روح

الف- خاصيت واقع نمائى (آگاهى از جهان برون)

ب- وحدت شخصيت

* پرهيز از يك اشتباه

ج- عدل انطباق بزرگ و كوچك

د- پديدههاى روحى با كيفيات مادى هماهنگ نيستند

5- آيا روح مجرد است؟

معاد جسمانى

گروه اوّل

1- چگونه استخوانهاى پوسيده زنده مىشود؟

گروه دوّم

2- چگونه از قبرها بپا مىخيرند؟

گروه سوّم

3- بار ديگر از خاك محشور مىشويد

4- معاد همچون زنده شدن زمينهاى مرده است

گروه چهارم

گروه پنجم

گروه ششم

5- آيا ممكن است بار ديگر از خاك برخيزيم؟

6- نعمتهاى مادى بهشت دليل بر معاد جسمانى است

گروه هفتم

7- كيفرهاى مادى دوزخ دليل ديگرى است

گروه هشتم

8- سخن گفتن اعضاى بدن دليل زنده ديگرى است

گروه نهم

شبهات منكران معاد جسمانى

1- مشكل «اعاده معدوم»

2- شبهه آكل و مأكول

پاسخ نهايى شبهه آكل و مأكول

4- آيا كره زمين براى معاد همگان كافى است؟

5- چگونه جسم فانى با حيات باقى سازگار است؟

6- جمع ميان معاد روحانى و جسمانى چگونه ممكن است؟

7- كدام جسم باز مىگردد؟

معاد در فرهنگ اقوام پيشين

عقيده به معاد در دورانهاى مختلف

1- معاد در ميان اقوام قبل از تاريخ

2- ايمان به معاد در ميان اقوام بعد از تاريخ

3- عقيده به معاد در كتب يهود

4- رستاخيز در اناجيل

نتيجه بحث

ايمان به معاد و تربيت

ايمان به معاد انگيزه اعمال صالح

ايمان به معاد و استقامت

انكار معاد سبب انواع آلودگىهاست

ايمان به معاد و حقبينى

نتيجه بحث

توضيحات

1- اثرات فوقالعاده مثبت ايمان به رستاخيز

2- اثر تربيتى معاد در روايات اسلامى

3- ايمان به معاد و آرامش جان

دروازه عالم بقاءِ

1- مرگ دروازه عالم بقاء

1- مرگ يك قانون عمومى است

2- حقيقت مرگ

3- فرشتگان قبض ارواح

4 و 5- حال مؤمنان و ظالمان در لحظه مرگ

6- دليل ترس از مرگ

7- فلسفه مرگ و حيات

8 و 9- مقدمات و سكرات مرگ

10- تمنّاى بازگشت و جبران!

نتيجه بحث

توضيحات

1- مرگ دريچهاى به عالم بقا

2- چرا از مرگ بترسيم؟!

3- مرگ در روايات اسلامى

2- برزخ

برزخ و ويژگىهايش

توضيحات

1- برزخ در روايات اسلامى

2- برزخ در ترازوهاى عقل و احساس

3- دورنمائى از عالم برزخ

4- ويژگىهاى عالم برزخ

5- آيا برزخ جنبه همگانى دارد؟

6- فلسفه برزخ

پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٤ - ٣- دلائل مادىها بر عدم استقلال روح

در جرائد خوانديم كه يك جوان تحصيل كرده بر اثر يك ضربه مغزى در يك جادثه تمام حوادث گذشته زندگى خود را فراموش كرد، حتى مادر و خواهر خود را نمى‌شناخت! هنگامى كه او را به خانه‌اى كه در آن متولد و بزرگ شده بود بردند كاملًا براى او ناآشنا بود!!

اينها و نظاير آن نشان مى‌دهد كه رابطه نزديكى در ميان «فعاليت سلول‌هاى مغزى» و «پديده‌هاى روحى» وجود دارد.

٢- «هنگام فكر كردن تغييرات مادى در سطح مغز بيشتر مى‌شود، مغز بيشتر غذا مى‌گيرد، و بيشتر مواد فسفرى پس مى‌دهد، موقع خواب كه مغز كار تفكر را انجام نمى‌دهد كمتر غذا مى‌گيرد، اين خود دليل بر مادى بودن آثار فكرى است». [١]

٣- مشاهدات نشان مى‌دهد كه وزن مغز متفكران عموماً بيش از حد متوسط است (حد متوسط مغز مردان در حدود ١٤٠٠ گرم و حد متوسط مغز زنان مقدارى از آن كمتر است)، اين نشانه، ديگرى بر مادى بودن روح است.

٤- اگر نيروى تفكر و تظاهرات روحى دليل بر وجود روح مستقل باشد بايد اين معنا را در حيوانات نيز بپذيريم، زيرا آنها هم در حد خود ادراكاتى دارند!

خلاصه آنها مى‌گويند ما احساس مى‌كنيم كه روح ما موجود مستقلى نيست، و پيشرفت‌هاى علوم مربوط به انسان‌شناسى نيز اين واقعيت را تأييد مى‌كند.

از مجموع اين استدلالات چنين نتيجه مى‌گيرند كه پيشرفت و توسعه فيزيولژى انسانى و حيوانى روز به روز اين حقيقت را واضح‌تر مى‌سازد كه ميان پديده‌هاى روحى و سلول‌هاى مغزى رابطه نزديكى وجود دارد.

***

نقطه‌هاى تاريك اين استدلال‌

اشتباه بزرگى كه دامنگير مادى‌ها در اينگونه استدلالات شده اين است كه «ابزار كار» را با «فاعل كار»

اشتباه كرده‌اند.

[١]. بشر از نظر مادى- دكتر ارانى، صفحه ٢.