ما هرگز ادعا نمى‌كنيم كه اصحاب كهف در شرايط انجماد زندگى مى‌كردند همين اندازه مى‌گوييم اگر خواب بسيار عميق باشد و دستگاه‌هاى بدن فوق‌العاده آهسته كار كنند سوخت و ساز بدن به قدرى كم مى‌شود كه ممكن است ذخيره‌هاى موجود در بدن جوابگوى قرن‌ها زندگى باشد، چرا كه اين يك خواب طبيعى نبوده، و به فرمان خدا در يك شرايط استثنايى، و در يك فضاى مخصوص كه به گفته قرآن هرگز آفتاب به درونش نمى‌تابيده. (وَ تَرى الشَّمْسَ اذا طَلَعَتْ تَزاوَرُ كَهْفِهِمْ ذاتَ الْيَميْنِ وَ اذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ) (كهف- ١٧).

مسأله خواب‌هاى طولانى در عصر ما (با توجه به وضع بسيارى از جانداران كه مسلم شده است سرتاسر زمستان در خواب فرو مى‌روند يعنى زمستان خوابى دارند) مسأله‌اى است حل شده، در اين نوع خواب‌ها فعاليت حياتى تقريباً متوقف مى‌گردد، و تنها شعله بسيار ضعيفى از آن روشن است. ضربان قلب به قدرى خفيف مى‌شود كه قابل احساس نيست، در اين گونه موارد بدن انسان را مى‌توان به كوره‌هاى عظيمى تشبيه كرد كه به هنگام خاموش شدن تنها شمعك كوچكى از آن در حال اشتعال است، واضح است مقدار مواد انرژى‌زا را كه يك كوره عظيم در يك روز براى سوختن كامل لازم دارد ممكن است خوراك صدها سال يك شمعك كوچك باشد.

دانشمندان مى‌گويند نه تنها جانداران خون سرد كه بعضى از حيوانات خون گرم نيز زمستان خوابى دارند، در دوران زمستان خوابى فعاليت‌هاى حياتى بسيار كند مى‌شود و چربى ذخيره بدن آنها به تدريج مصرف مى‌گردد. [١]

هدف بيان كيفيت خواب اصحاب كهف نيست، بلكه هدف در واقع بيان دو امر است:

نخست آنكه خواب آنها اجمالًا يك خواب عادى و معمولى نبوده، به خصوص اينكه قرآن مى‌گويد:

اگر آنها را در آن حال مى‌ديدى فرار مى‌كردى و سخت مى‌ترسيدى‌ (لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِم لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِراراً وَ لَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْباً) (كهف- ١٨).

ديگر اينكه در اين گونه خواب‌ها محاسبات خواب‌هاى معمولى حاكم نيست و ممكن است سوز و ساز بدن به قدرى كم شود كه مشكل تغذيه به كلى از ميان برود.

***

[١]. دائرة المعارف، «فرهنگ نامه»، ماده «زمستان خوابى».