فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٨٩ - ضرر به محمد صلى الله عليه و آله
ضرر به كِشتى
٨١. كشتى سوراخ شده و ضرر ديده به دست خضر عليه السلام، حامل چند مسافر:
فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها ....
كهف (١٨) ٧١
٨٢. هدف خضر عليه السلام از معيوب ساختن و ضرر زدن به كشتى، نجات دادن، آن از غارت و مصادره سلطان غاصب:
فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً.
كهف (١٨) ٧١ و ٧٩
٨٣. ضرر و آسيب رساندن خضر عليه السلام به كشتى، بس ناروا و غير قابل توجيه، در نظر موسى عليه السلام:
فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً. [١]
كهف (١٨) ٧١
ضرر به گواه
٨٤. ضرر زدن به گواه معاملات، از موارد فسق:
... وَ لا يُضَارَّ كاتِبٌ وَ لا شَهِيدٌ وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ. [٢]
بقره (٢) ٢٨٢
ضرر به مادر
٨٥. حرمت ضرر زدن به مادر، به سبب طفل شيرخوار:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ... [٣]
بقره (٢) ٢٣٣
٨٦. ممنوع بودن وارثان پدر كودك، از اضرار به مادر طفل شيرخوار، به سبب جدايى انداختن ميان آن دو:
... لا تُضَارَّ ... وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ ... [٤]
بقره (٢) ٢٣٣
٨٧. لزوم اداى شهادت به حق على رغم ضرر به مادر خود:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ ....
نساء (٤) ١٣٥
ضرر به محمّد صلى الله عليه و آله
٨٨. عدم توان پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت به دفع ضرر از خويش، در صورت اراده خداوند:
وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
انعام (٦) ١٧
قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعاً وَ لا ضَرًّا إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ ....
اعراف (٧) ١٨٨
قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَ لا نَفْعاً إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ ....
يونس (١٠) ٤٩
[١] . «إمراً» به معناى «منكر عظيم» و نيز «منكر عجيب» آمدهاست (لسانالعرب، ج ١، ص ٢٠٨، «امر») و ضمير تثنيه «فانطلقا» و «ركبا» به موسى و خضر عليهما السلام مربوط است
[٢] . بنا بر اينكه «لايضارّ» مجهول باشد
[٣] . بنا بر اينكه «لاتضارّ» مجهول و باء سببيّه باشد
[٤] . امام صادق عليه السلام در حديثى فرموده است: سزاوار نيستكه وارث به مادر كودك شيرخوار ضرر برساند و ميان كودك و مادرش جدايى بيندازد. (تفسير عيّاشى، ج ١، ص ١٢١، ح ٣٨٤؛ تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٢٢٨، ح ٨٨٦)