فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٥٣ - صورت مستكبران
١٠٨. ظهور علامتهاى جرم در چهره مجرمان، سبب شناسايى آنان از سوى مأموران عذاب:
يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الْأَقْدامِ. [١]
الرّحمن (٥٥) ٤١
١٠٩. كشيده شدن مجرمان با صورتهاىشان (از سوى فرشتگان عذاب) در جهنّم، به منظور چشاندن عذاب به آنان:
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ.
قمر (٥٤) ٤٧ و ٤٨
١١٠. شناخته شدن مجرمان به وسيله علامتهاى چهره آنان، در قيامت:
يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ ....
الرّحمن (٥٥) ٤١
١١١. محشور شدن مجرمان در قيامت، با چهرههايى كبود و رنگ باخته:
يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَ نَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقاً. [٢]
طه (٢٠) ١٠٢
نيز--) همين مدخل، صورت گناهكاران
صورت محمّد صلى الله عليه و آله
١١٢. پيامبر صلى الله عليه و آله و متوجّه كردن صورتش به آسمان، به انتظار آمدن وحى براى تغيير قبله:
قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ ... [٣]
بقره (٢) ١٤٤
نيز--) همين مدخل، صورت و قبله
صورت مرتدّان
١١٣. سياه شدن صورت مرتدّان در قيامت، به جهت كفر پس از ايمان:
يَوْمَ ... وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ ....
آلعمران (٣) ١٠٦
١١٤. صورت مرتدّان، آماج ضربات فرشتگان به هنگام مرگ، به علّت فراهم كردن موجبات خشم خدا (گناهان):
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ وَ كَرِهُوا رِضْوانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ.
محمّد (٤٧) ٢٥ و ٢٧ و ٢٨
صورت مستكبران
١١٥. قابل شناسايى بودن صورت مستكبران براى اصحاب اعراف، در قيامت:
وَ نادى أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ
[١] . مقصود از «سيماهم» نشانههاىآشكار در صورتهاىشان است. (الميزان، ج ١٩، ص ١٠٧)
[٢] . «زرقه» به رنگهاى بين سفيدى و سياهى (كبود) گفته مىشود. (مفردات، ص ٣٧٩، «زرق»). برخى گفتهاند: مقصود اين است كه آنها كوراند؛ چرا كه اگر نور بينايى چشم از بين برود كبود مىشود. مؤيّد آن آيه ٩٧ سوره اسراء است. ديدگاه ديگر اين است كه مقصود تغيير رنگ بدن آنها از شدّت عطش است؛ زيرا عطش زياد، سبب تغيير سياهى چشم و نمودار شدن به رنگ كبود مىشود كه چنين چهرههايى ناخوشايند است. (الميزان، ج ١٤، ص ٢٠٩)
[٣] . مفسّران در شأن نزول آيه ياد شده آوردهاند: پيامبر صلى الله عليه و آله بسيار علاقهمند بود كه قبله او كعبه باشد؛ ازاينرو مدام به سوى آسمان نگاه مىكرد، به اين اميد كه جبرئيل در اين باره وحى الهى را بياورد. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٤١٩؛ الدّرّالمنثور، ج ١، ص ١٤٦)