فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٠٨ - شير(حيوان)
لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ... [١]
بقره (٢) ٢٣٣
٢١. لزوم پرداخت اجرت از سوى شوهر به همسر مطلّقه خويش، در صورت شير دادن او به كودكش:
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَ لا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِكَ أَمْراً ... فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَ ....
طلاق (٦٥) ١ و ٦
احكام شير مادر
٢٢. وجوب شير دادن مادران به فرزندان خويش:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... [٢]
بقره (٢) ٢٣٣
٢٣. خوددارى مادر از شير دادن به نوزاد خويش، مورد نهى خدا:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها ... [٣]
بقره (٢) ٢٣٣
٢٤. شير دادن مادر به فرزند خود، امرى مستحب:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ فَإِنْ أَرادا فِصالًا عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ.
بقره (٢) ٢٣٣
٢٥. عدم وجوب شير دادن به نوزاد، به مدّت دو سال، بر مادر:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ ... [٤]
بقره (٢) ٢٣٣
٢٦. جواز جدا كردن طفل از شير مادر، قبل از تكميل دو سال، در صورت رضايت، مشورت و توافق والدين:
... فَإِنْ أَرادا فِصالًا عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما ... [٥]
بقره (٢) ٢٣٣
شير (حيوان)
شير، حيوانى چارپا و درّنده از نوع گربه (سانان) كه به تازى اسد گويند، پستاندار، عظيمالجثّه، قوى و از راسته گوشتخواران و داراى چنگالهاى قوىّ و قدرت عضلانى بسيار قوى است. [٦] در اين مدخل از واژه «قسورة» استفاده شده است.
[١] . آيات قبل و بعد در مورد زنان مطلّقه است. اين زنان اگر كودك شيرخوار داشتند، شير دادن بر آنان لازم است گرچه مستحقّ تأمين مخارج متعارف از سوى پدر كودك مىباشند
[٢] . جمله «يرضعن ...» جمله خبرى و در مقام انشاء است كه مفيد وجوب است. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٦)
[٣] . مقصود از جمله «لاتضارّ ...» نهى از ترك شيردهى مادر به فرزند خويش است، زيرا در اين صورت به بچّهاش ضرر مىزند. (همان، ص ٥٨٧)
[٤] . بنا بر اينكه جمله «لمن أراد ...» ترخيص در عدم وجوب اكمال دو سال باشد. (همان)
[٥] . بنا بر اينكه مقصود از «فصال»، جدا كردن كودك قبل از تكميل دو سال از شير مادر باشد. (همان، ص ٥٨٨)
[٦] . لغتنامه، ج ٩، ص ١٢٩٢٢