صابئان جمع صابى‌ء [١] و صابى‌ء به كسى گفته مى‌شود كه از دينى خارج شود و به دين ديگرى بگرود. [٢] در اينكه صابئان چه كسانى‌اند و دينشان چيست اقوال گوناگونى وجود دارد؛ از جمله: ١. آنها قومى‌اند كه بر دين نوح عليه السلام بودند؛ [٣] ٢. گروهى‌اند كه به وجود صانع و معاد و برخى انبيا اقرار دارند و پرستش نجوم جزو دينشان است؛ [٤] ٣. گروهى از اهل‌كتاب‌اند و زبور را قرائت مى‌كنند؛ [٥] ٤. برخى ديگر صابئين را از مصدر سباحت، به معناى شناورى مشتق مى‌دانند و معتقدند كه صابئين، نخست بر ملّتى از يهوديان اطلاق مى‌شده كه به كيش يحيى‌بن‌زكريّا گراييده بودند و چون پس از ولادت تعميد مى‌يافتند آنها را صابئين يا شناوران ناميده‌اند؛ [٦] ٥. آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است. [٧] در اين مدخل از واژه‌ «صابئين» و «صابئون» استفاده شده است.

اختلاف صابئان‌

١. اختلاف صابئان با مؤمنان، يهوديان، مسيحيان، مجوسيان و مشركان:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى‌ وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ....

حج (٢٢) ١٧

نيز--) همين مدخل، صابئان در قيامت‌

ايمان صابئان‌

٢. ايمان صابئان به خدا و آخرت و اجراى اعمال صالح، شرط بهره‌مندى آنان از پاداش الهى:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ... وَ الصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ‌ ... [٨]

بقره (٢) ٦٢

٣. ايمان صابئان به خدا و قيامت و انجام دادن عمل صالح، شرط مصون ماندن آنان از ترس و اندوه:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ... وَ الصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ‌

[١] . مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٢٥٩

[٢]

[٣] ٢ و. مفردات، ص ٤٧٥، «صبا»

[٤]

[٥] ٤ و. مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٢٥٩

[٦] . اعلام‌القرآن، ص ٤١١

[٧] . الميزان، ج ١، ص ١٩٤-/ ١٩٦

[٨] . برخى مفسّران گفته‌اند: مقصود در آيه ياد شده اين است كه در نزد خدا اسم و عنوانى همچون مؤمنان، يهود، نصارا و صابئين موجب پاداش و مصونيّت از عذاب نمى‌شود. آنچه ملاك است و سبب كرامت و سعادت مى‌شود ايمان حقيقى به خدا، قيامت و انجام دادن عمل صالح است. (الميزان، ج ١، ص ١٩٣) برخى ديگر «آمن باللّه» در آيه ياد شده را به ايمان به پيامبر صلى الله عليه و آله و آيين اسلام تفسير كرده‌اند. (جامع البيان، ج ١، ص ٤٥٧)