فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٨٨ - ضرر به فرزند
ضرر به دين
٧٤. احتمال ضرر به دين، به واسطه تلاشهاى كفرآميز كافران، موجب نگرانى پيامبر صلى الله عليه و آله:
وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً ... [١]
آلعمران (٣) ١٧٦
٧٥. ناتوانى كافران، از هرگونه ضرررسانى به دين خداوند:
وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً ... إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيْمانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ.
آلعمران (٣) ١٧٦ و ١٧٧
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً ....
محمّد (٤٧) ٣٢
ضرر به فرزند
٧٦. نهى از ضرر زدن به فرزند خويش از ناحيه پدر و مادر:
... لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ... [٢]
بقره (٢) ٢٣٣
٧٧. خوددارى مادر از شير دادن به كودك خويش، از مصاديق بارز ضرر زدن:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ ...
لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها ... [٣]
بقره (٢) ٢٣٣
٧٨. خوددارى پدر، از تأمين مخارج مادر، موجب ضرر به كودك خويش:
... وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَ ... لا تُضَارَّ ... وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ... [٤]
بقره (٢) ٢٣٣
٧٩. ممنوع بودن اضرار به فرزند، از ناحيه پدر، با محروم كردن همسر خود از تأمين مخارج شيردهى، حتّى پس از طلاق وى:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... لا تُضَارَّ ... وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ....
بقره (٢) ٢٣٣
٨٠. ممنوعيّت اضرار به فرزند شيرخوار، از ناحيه وارثان پدر كودك، با عدم رعايت حقوق وى:
... لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ ... [٥]
بقره (٢) ٢٣٣
[١] . از اينكه خداوند در مقام دلدارى مىفرمايد: «إنّهم لنيضرّوا اللّه شيئاً؛ آنان با كفرشان ضررى به خدا نمىرسانند»، معلوم مىشود كه سبب ناراحتى پيامبر صلى الله عليه و آله، احتمال آسيبرسانى كافران به دين خدا بوده است
[٢] . بنا بر اينكه «لاتضارَّ» به صيغه معلوم باشد؛ يعنى پدر ومادر ضرر نزنند. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٧)
[٣] . نهى از زيانرسانى به كودك، پس از الزام مادر به شير دادن، اشاره به اين معنا است كه از مصاديق بارز ضرر به كودك، خوددارى از شير دادن به او است. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٧؛ كنزالعرفان، ج ٢، ص ٢٣٣؛ التّفسير الكبير، ج ٢، جزء ٦، ص ٤٦٢)
[٤] . نهى از زيانرسانى پدر به كودك خويش، پس از الزام او به تأمين مخارج مادر، اشاره به اين معنا است كه امتناع از تأمين مخارج مادر، در نهايت منجر به زيان كودك خواهد شد. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٧؛ التّفسير الكبير، ج ٢، جزء ٦، ص ٤٦٢)
[٥] . جمله «و على الوارث مثل ذلك» تمامى تكاليفى را كه پدر كودك بايد نسبت به او رعايت كند، برعهده وارث پدر گذاشته كه از جمله آن عدم اضرار به كودك است. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٨؛ تفسير ابنكثير، ج ١، ص ٤٧٩)