فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٦٩ - صداى آهسته
صدا در نماز
٢٤. لزوم جهر صدا در برخى نمازها و اخفات آن در برخى ديگر:
... وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا. [١]
اسراء (١٧) ١١٠
٢٥. جايز نبودن خواندن نماز با صداى بلند يا با صداى بسيار آهسته:
... وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا.
اسراء (١٧) ١١٠
٢٦. پيامبر صلى الله عليه و آله موظّف به رعايت اعتدال در قرائت نماز و پرهيز از آواز بلند يا با صداى بسيار آهسته:
... وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا.
اسراء (١٧) ١١٠
٢٧. لزوم گوش دادن به صداى قرائت قرآن، هنگام قرائت آن در نماز جماعت:
وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ. [٢]
اعراف (٧) ٢٠٤
صداى آهسته
٢٨. شنيده نشدن هيچ صدايى در قيامت از انسانها، به جز صداى آهسته و پنهانى:
يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً. [٣]
طه (٢٠) ١٠٨
٢٩. بر زبان آوردن گفتهها از سوى حاضران در محشر، در روز قيامت با صدايى آهسته:
يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً.
طه (٢٠) ١٠٨
٣٠. پايين آمدن و آهسته شدن صداها در قيامت، به علت عظمت آن روز:
يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً.
طه (٢٠) ١٠٨
٣١. آهسته كردن صدا هنگام سخن گفتن، سفارش لقمان به پسرش:
وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَ ...
... وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ.
لقمان (٣١) ١٣ و ١٩
٣٢. آگاهى خداوند به سخنان بيان شده با صداى آهسته:
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ ... سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ ....
رعد (١٣) ٩ و ١٠
وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى.
طه (٢٠) ٧
[١] . احتمال دارد مقصود از آيه اين باشد كه نه در همه نمازها صدا را بلند و نه در همه آنها صدا را آهسته كن؛ بلكه برخى نمازها را با صداى بلند (جهر) و برخى را با صداى آهسته (اخفات) قرائت كن. (الكشّاف، ج ٢، ص ٧٠١) اين معنا با آنچه در سنّت ثابت شده كه در بعضى فرايض يوميّه مانند صبح و مغرب و عشا جهر در قرائت لازم است و در غير آنها اخفات، مناسبتر مىباشد. (الميزان، ج ١٣، ص ٢٢٦)
[٢] . «أنصات» يعنى گوش دادن به صدا و ساكت بودن. (مفردات، ص ٤٩٦، «صوت») اينكه در چه وقتى استماع قرآن لازم است اختلاف وجود دارد: در نماز جماعت، هنگام خطبه جمعه، در هر دو؟ شيخ طوسى ديدگاه اوّل را ترجيح داده و گفته: استماع در غير نماز، مستحبّ است. (مجمعالبيان، ج ٣-/ ٤، ص ٧٩١)
[٣] . «همس» صداى آهسته است. (مفردات، ص ٨٤٦، «همس»)